Göğüs Ağrısı

Hangi göğüs ağrısı acildir?

112'yi arayın. Aşağıdaki bulgulardan biri varsa kendi aracınızla yola çıkmayın, hastaneye kendiniz sürmeyin:

• Göğüs ortasında yirmi dakikadan uzun süren baskı, sıkışma ya da ağırlık hissi
• Ağrının kola, sırta, boyuna, çeneye ya da mide üstüne yayılması
• Ağrıya soğuk terleme, bulantı ya da kusmanın eşlik etmesi
• Şiddetli nefes darlığı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Dudaklarda ve parmaklarda morarma
• Ölüm korkusu ve dayanılmaz bir sıkıntı hissi
• Dinlenirken başlayan ve geçmeyen ağrı
• Sırta doğru yırtılır gibi hissedilen ani ve çok şiddetli ağrı
• Bilinen kalp hastalığı olan kişide dilaltı ilaca yanıt vermeyen ağrı

Bu tablolarda geçen her dakikanın önemi vardır. Kalp krizinde tıkanan damarın erken açılması, kurtarılan kas miktarını doğrudan belirler. Ayrıntılar Kalp Krizi sayfasında anlatılmıştır.

112 gelene kadar ne yapılmalı?

• Hareketi kesin, oturun ya da yarı yatar durumda dinlenin.
• Dar giysileri gevşetin, pencereyi açın.
• Yalnız kalmayın; yanınızdaki kişiye durumu bildirin.
• Daha önce dilaltı ilaç verilmişse ve tansiyonunuz düşük değilse kullanın.
• Araç kullanmayın, merdiven çıkmayın, yürümeyin.
• Kendi kararınızla ilaç almayın; ne kullandığınızı görevlilere bildirin.
• Kişi bilinçsizse ve solumuyorsa göğüs basısına başlanması gerekir.

Ağrının geçmesi başvuru gereğini ortadan kaldırmaz. Kalp krizinin bir bölümünde ağrı dalgalı seyreder ve arada tümüyle kaybolabilir.

Kalp kaynaklı nedenler

Kalp kaynaklı göğüs ağrısının ortak özelliği, kalp kasının ihtiyaç duyduğu kanı yeterince alamamasıdır. Bu nedenle yakınma çoğunlukla eforla ilişkilidir.

Koroner arter hastalığı

Kalbi besleyen damarların daralmasıyla ortaya çıkar. Ağrı yürürken, yokuş çıkarken, ağır kaldırırken ya da soğukta başlar. Dinlenmeyle iki ile beş dakika içinde geçer. Göğsün ortasında baskı biçiminde hissedilir; kola, sırta ve çeneye yayılabilir.

Yakınmanın tekrarlanabilir olması önemli bir ipucudur. "Aynı yokuşta hep aynı noktada duruyorum" cümlesi bu tablonun tipik anlatımıdır. Kalbi besleyen damarların daralması ayrı sayfada ayrıntılı anlatılmıştır.

Kalp krizi

Damarın ani biçimde tıkanmasıyla gelişir. Ağrı dinlenirken de başlar, yirmi dakikayı geçer ve dinlenmeyle geçmez. Soğuk terleme, bulantı ve şiddetli sıkıntı eşlik eder. Acil bir tablodur.

Kalp kapak hastalıkları

Özellikle aort kapağı darlığında efor sırasında göğüste baskı hissedilir. Nefes darlığı ve bayılma eşlik edebilir. Muayenede üfürüm duyulması yol gösterir. Üfürümün nedeni olan kapak sorunları ayrı sayfada ele alınmıştır.

Yüksek tansiyon ve kalp kası kalınlaşması

Uzun süre denetimsiz kalan basınç kalp duvarını kalınlaştırır. Kalınlaşan kas daha fazla kana ihtiyaç duyar ve efor sırasında yakınma verebilir. Ayrıntılar Hipertansiyon sayfasındadır.

Ritim bozuklukları

Hızlı ritim atakları sırasında kalbin oksijen ihtiyacı artar ve göğüste baskı hissi ortaya çıkabilir. Çarpıntı ile birlikte olan göğüs yakınması bu yönden değerlendirilir. Nabzın hızlanması ve yavaşlaması ayrı sayfada ele alınmıştır.

Kalp zarı iltihabı

Kalbi saran zarın iltihaplanmasıdır. Ağrı keskindir, derin nefes almakla ve sırtüstü yatmakla artar, öne eğilmekle azalır. Çoğunlukla ateşli bir hastalığın ardından ortaya çıkar.

Aort damarındaki yırtılma

Seyrek ancak çok ciddi bir tablodur. Ağrı ani başlar, çok şiddetlidir ve sırta doğru yırtılır gibi tanımlanır. Acil başvuru gerektirir.

Kalp dışı nedenler

Göğüs ağrısıyla başvuran hastaların önemli bir bölümünde neden kalp değildir. Ancak bu sonuç, tetkik yapılmadan baştan varsayılmaz.

Kas, kaburga ve eklem kökenli ağrı

En sık kalp dışı nedendir. Ağrı keskindir, tek bir noktada hissedilir ve parmakla gösterilebilir. Üzerine bastırmakla artar. Hareket, dönme ve kol kaldırma ağrıyı tetikler. Öncesinde ağır kaldırma, spor ya da uzun süre yanlış duruş öyküsü bulunabilir.

Mide ve yemek borusu kökenli ağrı

Mide asidinin yemek borusuna kaçması göğüste yanma ve baskı yapar. Yemekten sonra ve yatınca artar. Ağızda ekşi su gelmesi, boğazda yanma ve öksürük eşlik eder. Bu tablo kalp ağrısına benzeyebilir; bu nedenle ayrım klinik değerlendirmeyle yapılır.

Akciğer kökenli nedenler

• Akciğer zarı iltihabı. Derin nefes almakla artan keskin ağrı yapar; ateş ve öksürük eşlik eder.
• Zatürre. Ateş, balgamlı öksürük ve yan ağrısıyla seyreder.
• Akciğer damarına pıhtı atması. Ani nefes darlığı, keskin ağrı ve çarpıntı yapar. Uzun yolculuk, ameliyat, hareketsizlik ve bacakta şişlik öyküsü önemlidir. Acil bir tablodur.
• Akciğerin sönmesi. Ani başlayan tek taraflı keskin ağrı ve nefes darlığı yapar; genç ve ince yapılı kişilerde görülebilir.
• Astım ve kronik akciğer hastalıkları. Göğüste sıkışma hissi verebilir.

Kaygı ve panik atak

Göğüs ağrısının sık nedenlerindendir. Ağrıya çarpıntı, elde uyuşma, boğulma hissi ve yoğun korku eşlik eder. Dakikalar içinde tepe noktasına ulaşır. Bu tanı, kalp kaynaklı nedenler değerlendirildikten sonra konur.

Diğer nedenler

• Zona. Tek taraflı yanıcı ağrı; ardından o bölgede döküntü çıkar.
• Safra kesesi hastalıkları. Sağ üst karın ve göğüs altına yayılan ağrı yapar.
• Boyun ve sırt omurgasındaki sorunlar. Sinir basısıyla göğse yayılan ağrı yapabilir.
• Tiroit sorunları. Çarpıntıyla birlikte göğüste sıkışma hissine yol açabilir.
• Kansızlık. Kalbin oksijen dengesini bozarak efor sırasında yakınma verebilir.

Ayırt etmede işe yarayan sorular

Hangi neden olduğunun anlaşılmasında şu bilgiler belirleyicidir: ağrı ne zaman ve neyle başladı, ne kadar sürdü, nerede hissedildi, nereye yayıldı, neyle arttı, neyle geçti ve yanında hangi bulgular vardı.

Bu bilgilerin yazılı getirilmesi tanıyı hızlandırır. "Ağrım var" cümlesi ile "yokuş çıkarken göğsümün ortasında baskı oldu, durunca üç dakikada geçti" cümlesi aynı bilgiyi taşımaz.

Hangi tetkikler istenir?

Tetkik seçimi ağrının özelliklerine, risk etkenlerine ve muayene bulgularına göre yapılır. Her hastaya aynı liste uygulanmaz.

• EKG. İlk tetkiktir. Hızlı çekilir ve kalp krizi bulgularını gösterir. Ancak yakınma yokken normal olabilir; normal sonuç tek başına güvence sayılmaz.
• Efor testi. Eforla gelen ağrılarda temel yöntemdir. Yakınmanın hangi yükte çıktığını ve elektrokardiyografideki değişimi gösterir.
• Ekokardiyografi. Kalbin kasılma gücü, duvar kalınlığı, kapaklar ve kalp zarı değerlendirilir.
• Koroner BT anjiyografi. Damarların doğrudan görüntülenmesini sağlar. Orta olasılıklı hastalarda darlığı dışlamada değerlidir.
• Ritim holteri. Çarpıntı ile birlikte olan göğüs yakınmalarında kullanılır.
• Tansiyon holteri. Eşlik eden kan basıncı yüksekliğinin değerlendirilmesinde istenir.
• Kan tetkikleri. Kalp kası hasarını gösteren değerler, kan sayımı, kan yağları, şeker, tiroit ve böbrek işlevleri istenir.
• Akciğer filmi. Akciğer ve kalp gölgesi değerlendirilir; kalp dışı nedenlerin ayrımında kullanılır.

Muayenehanede yapılan ilk değerlendirmede öykü alınır, kalp ve akciğerler dinlenir, kan basıncı ve nabız ölçülür, elektrokardiyografi çekilir. Bu aşamadan sonra tetkik planı kişiye göre belirlenir. Girişimsel tedavi gerektiren bulgu saptandığında ilgili merkeze yönlendirme yapılır; seçenekler Tedaviler bölümünde anlatılmıştır.

Hekime ne zaman başvurulmalı?

Acil bulgular yukarıda sıralanmıştır. Aşağıdaki durumlarda ise randevu alarak değerlendirme yapılmalıdır:

• Efor ile gelip dinlenmeyle geçen göğüs yakınmanız varsa
• Ağrı aynı eforda tekrarlanıyorsa
• Daha önce olmayan bir göğüs yakınması ortaya çıktıysa
• Bilinen yakınmanız daha hafif eforla çıkmaya başladıysa
• Ağrınıza nefes darlığı ya da çarpıntı eşlik ediyorsa
• Sigara kullanıyor, şeker hastasıysanız ya da kolesterolünüz yüksekse
• Ailenizde erken yaşta kalp krizi öyküsü varsa
• Kan basıncınız yüksek seyrediyorsa
• Ağrınızın nedeni açıklanamadıysa ve tekrarlıyorsa

Görüşmeye gelirken ağrı günlüğünüzü getirin. Her atak için tarih, saat, o anda yaptığınız iş, süre, hissettiğiniz yer, yayılım ve nasıl geçtiği yazılmış olsun. Kullandığınız ilaç ve takviyelerin listesini, varsa eski elektrokardiyografi ve kan tetkiki sonuçlarınızı da ekleyin.

Göğüs ağrısında en sık yapılan yanlış, yakınmayı geçtiği için ertelemektir. Değerlendirmenin amacı ağrıyı dindirmek değil, altında yatan nedeni ortaya koymaktır.

Sık sorulan sorular