Gebelik ve Kalp

Kısa cevap

Gebelikte kalp ve dolaşım belirgin biçimde değişir. Kan hacmi artar, kalp hızı yükselir ve damar direnci azalır. Kalbin bir dakikada gönderdiği kan miktarı artar.

Sağlıklı bir kalp bu yükü sorunsuz karşılar. Bu nedenle hafif çarpıntı ve eforla gelen hafif nefes darlığı gebelikte sık görülür.

Kalp hastalığı bulunan kişide ise aynı yük, tabloyu ortaya çıkaran bir zorlanma haline gelebilir. Doğru yaklaşım, değerlendirmeyi gebelikten önce yapmak ve izlem düzenini baştan kurmaktır.

Gebelik izlemi kadın hastalıkları birimi tarafından yürütülür. Kardiyoloji tarafında yapılan iş, kalbe ait başlığın değerlendirilmesi ve izleme katılmasıdır.

Dolaşım nasıl değişir?

Değişiklikler gebeliğin başından itibaren gelişir.

Kan hacminin artması. Dolaşımdaki hacim gebelik boyunca kademeli olarak artar. Kalbe dönen kan miktarı yükselir.

Kalp hızının yükselmesi. İstirahat nabzı bir miktar artar. Bu artış gebeliğin ilerleyen dönemlerinde belirginleşir.

Damar direncinin azalması. Damarlar gevşer ve kan basıncı orta dönemde bir miktar geriler. Son üç aylık dönemde değerler eski düzeyine yaklaşır.

Pıhtılaşma eğiliminin artması. Gebelikte kan daha kolay pıhtılaşır. Bu, doğum kanamasına karşı bir uyumdur ancak pıhtı riskini de artırır.

Doğum ve sonrasındaki dönem. Doğum sırasında ve hemen ardından kalbe dönen kan hacminde ani değişiklikler olur. Kalp hastalığı bulunan kişide izlemin sıkı tutulduğu dönem budur. Uyum değişiklikleri doğumdan sonra haftalar içinde geriler.

Hangi yakınma beklenir, hangisi incelenir?

Beklenen yakınmalar şunlardır: hafif çarpıntı, eforla gelen hafif nefes darlığı, ayaklarda akşama doğru artan hafif şişlik ve çabuk yorulma.

İncelenmesi gereken bulgular ise ayrı tutulur:

• Dinlenmekte süren ya da artan nefes darlığı
• Gece nefes darlığıyla uyanma ve oturma gereksinimi
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Uzun süren, düzensiz ve geçmeyen hızlı çarpıntı
• Göğüste baskı ya da sıkışma duyusu
• Tek bacakta ağrı ile birlikte şişlik
• Öksürükle kan gelmesi

Bu ayrım önemlidir, çünkü gebelikte beklenen yakınmalarla hastalık bulguları benzer sözcüklerle anlatılır. Kadınlarda kalp hastalığının farklı seyri ve belirtilerin nasıl okunduğu kadınlarda kalp hastalığı sayfasında ayrıntılı ele alınmıştır.

Gebelikten önce değerlendirme

Kalp hastalığı bulunan kişide doğru sıra şudur: değerlendirme gebelikten önce yapılır. Bu dönemde şunlar ele alınır.

1. Hastalığın türü ve ağırlığı belirlenir. Kapak sorunu, kalp kası hastalığı, ritim bozukluğu ya da doğumsal bir farklılık ayrı ayrı değerlendirilir.
2. Kalbin ölçümleri alınır. Boşluk ölçüleri, pompalama gücü, kapak işlevi ve basınç değerleri kayda geçirilir. Bu ölçümler gebelikte karşılaştırma zemini oluşturur.
3. İlaç düzeni gözden geçirilir. Bazı ilaç grupları gebelikte kullanılmaz; uygun gruplarla değiştirilir. Bu düzenleme planlama aşamasında yapılır.
4. Beklenen yük konuşulur. Gebeliğin kalbe getireceği yük ve izlem sıklığı önceden anlatılır.
5. İzlem ekibi kurulur. Kardiyoloji ve kadın hastalıkları birimleri izlemi birlikte yürütür; doğum planı da birlikte yapılır.

Kapak sorunlarının genel çerçevesi kalp kapaklarının darlığı ve kaçağı sayfasında, kalp kası hastalıkları kalp kası hastalıkları sayfasında, kasılma gücünün azaldığı tablo ise kalp yetmezliği izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Gebelikte tansiyon yüksekliği

Bu başlık iki biçimde karşımıza çıkar. Tansiyon yüksekliği gebelikten önce de bulunabilir ya da gebelik sırasında ortaya çıkabilir.

Her iki durumda da izlem sıkı tutulur. Ev tansiyon kayıtları istenir, idrar bulguları izlenir ve değerlendirme kadın hastalıkları birimiyle birlikte yürütülür. İlaç gerektiğinde gebelikte kullanılabilen gruplar seçilir.

Bu tablonun önemi gebelikle bitmez. Gebelikte tansiyon yüksekliği gelişen kişide ileri yaşlarda damar hastalığı riski artmış kabul edilir. Bu nedenle doğumdan sonra izlemin sürdürülmesi istenir. Tansiyonun ele alınma düzeni tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Gebelikte gelişen şeker yüksekliği de benzer bir işarettir. Şekerin damarlar üzerindeki payı şeker hastalığının kalp üzerindeki etkisi sayfasında ele alınmıştır.

Çarpıntı ve ritim atakları

Gebelikte çarpıntı yakınması sık görülür. Çoğu kez artan kalp hızı ve hacim yüküyle açıklanır.

Yine de ataklar uzun sürüyorsa, düzensizse ya da baş dönmesi eşlik ediyorsa ritmin kayda alınması istenir. Ritim kaydı gebelikte uygulanabilir ve ışın içermez.

Daha önce ritim bozukluğu saptanmış kişide planlama gebelikten önce yapılır. Kulakçık kaynaklı düzensiz ritmin seyri ritim bozukluğunun atak biçiminde seyri sayfasında, ritim bozukluklarının genel çerçevesi ise kalbin elektrik düzeninin bozulması sayfasında anlatılmıştır.

Gebelikte yaşam düzeni

Hareket. Kalp açısından engel bulunmayan gebelikte düzenli ve orta yoğunlukta hareket istenir. Yüksek yoğunluklu çalışmalar ve ani basınç yükü yaratan kaldırmalar ayrıca değerlendirilir.

Beslenme. Tuz, şeker ve işlenmiş ürün yükünün azaltılması istenir. Düzenin nasıl kurulduğu kalp dostu beslenme rehberinde anlatılmıştır.

Sigara ve alkol. İkisi de kesilir. Bırakmanın kalp açısından kazancı sigaranın kalp üzerindeki etkisi sayfasında anlatılmıştır.

Uyku. Gebelikte horlama ve uykuda solunum durması sıklaşabilir; bu tablo tansiyon yüksekliğiyle birlikte gider. Başlığın kalple ilişkisi uykuda solunum durmasının kalbe etkisi sayfasında ele alınmıştır.

Takviyeler. Kullanılan tüm ürünler bildirilir. Bir bölümü kalp hızını ve kan basıncını etkiler.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa 112 aranır ya da en yakın acil servise başvurulur:

• Dinlenmekle geçmeyen, hızla artan nefes darlığı
• Gece nefes darlığıyla uyanma ve oturarak nefes alma gereksinimi
• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye, sırta yayılan rahatsızlık
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Uzun süren ve geçmeyen hızlı çarpıntı
• Tek bacakta ani ağrı ile birlikte şişlik
• Öksürükle kan gelmesi
• Şiddetli baş ağrısı ile birlikte görmede bulanıklık

Bu bulgular yoksa doğru adım, gebelik planı ya da mevcut raporlarla birlikte bir değerlendirme randevusu almaktır. Randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular