Sanal Anjiyo Klasik Anjiyonun Yerini Tutar mı?

Kısa karşılaştırma

"Sanal anjiyo" halk arasında koroner bilgisayarlı tomografi anjiyografisi için kullanılır. Klasik anjiyo ise atardamardan girilerek yapılan kateter incelemesidir.

Tabloda bir yöntem diğerinin yerine konmaz. İki inceleme aynı hastanın yolculuğunda farklı basamaklarda durur.

Sanal anjiyo ne yapar?

Koroner bilgisayarlı tomografi anjiyografisinde kola takılan damar yolundan kontrast maddesi verilir ve kalp atışıyla eşzamanlı çekim yapılır. Elde edilen kesitlerden damarların üç boyutlu görüntüsü oluşturulur.

İncelemenin en güçlü yanı temiz sonucun taşıdığı değerdir. Damarlar temiz görüldüğünde göğüs ağrısının koroner damar darlığından kaynaklanma olasılığı belirgin biçimde düşer ve çoğu kişide ileri girişimsel inceleme gerekmez.

Bu nedenle inceleme özellikle şu kişilerde öne çıkar:

• Göğüs ağrısı olan, ancak risk düzeyi düşük ya da orta bulunan kişiler
• Yüklenme testi sonucu belirsiz kalan ve karar verilemeyen hastalar
• Daha önce girişim yapılmamış, damar yapısı görüntülemeye uygun olan kişiler
• Koroner nedenin dışlanması istenen, şikâyeti sürmekle birlikte tablosu durağan olan kişiler

İncelemenin ayrıntıları, hazırlık adımları ve nabzın neden düzenlenmesi gerektiği BT ile damar görüntüleme sayfasında anlatılmıştır.

Klasik anjiyo ne yapar?

Klasik anjiyoda el ya da kasık atardamarından ince bir kateterle girilir, koroner damarların ağzına ulaşılır ve kontrast maddesi verilerek görüntü alınır. İnceleme yalnızca görüntü vermez; darlığın ağırlığı ölçülebilir ve uygun görülürse aynı seansta balon ile stent uygulanabilir.

Bu ikili yeteneği klasik anjiyoyu kararın gerektiği noktalarda öne çıkarır. Kalp krizi düşündüren tablo, dinlenirken süren göğüs ağrısı ya da yüksek riskli yüklenme testi sonucu varsa değerlendirme doğrudan bu yola yönlendirilir.

Görüntülemenin ötesinde tanı değeri taşıyan bir başka yanı akım ölçümüdür. Sınırda görülen bir darlığın kan akımını gerçekten kısıtlayıp kısıtlamadığı kateterle yapılan basınç ölçümleriyle değerlendirilir.

İşlemin nasıl yürüdüğü ve işlem sonrası dönem Kalp İşlemleri sayfasında anlatılmıştır. Darlık saptandığında gündeme gelen yöntem seçimi ise yöntem seçimini belirleyen ölçütler sayfasında karşılaştırılmıştır.

Yerini tutar mı?

Sorunun yanıtı hangi soruyu yanıtlamak istediğinize bağlıdır. "Damarlarımda darlık var mı" sorusu için sanal anjiyo çoğu durumda yeterlidir ve klasik anjiyo gereksinimini azaltır.

"Bu darlık tedavi gerektiriyor mu" sorusuna geçildiğinde tablo değişir. Görüntüde görülen bir darlığın kan akımını kısıtlayıp kısıtlamadığı görüntüden her zaman okunamaz; bu ölçüm klasik anjiyoda ya da görüntüden hesaplanan akım analizlerinde yapılır.

Üçüncü soru tedavinin kendisidir. Sanal anjiyo bir görüntüleme incelemesidir; balon ya da stent uygulanamaz. Tedavi beklenen hastada iki basamak yerine tek basamakta ilerlemek zaman kazandırır.

Bu nedenle iki inceleme birbirinin yerine değil, birbirinin ardına konur. Sanal anjiyo çoğu hastada kapıyı kapatır; kapı kapanmadığında klasik anjiyo devreye girer.

Seçimi belirleyen ölçütler

Basamak seçimi altı başlıkla belirlenir:

1. Şikâyetin niteliği. Dinlenirken süren ve yayılan göğüs ağrısı klasik anjiyoya yönlendirir.
2. Risk düzeyi. Riski düşük ve orta olan kişilerde sanal anjiyo çoğunlukla yeterlidir.
3. Önceki test sonuçları. Yüksek riskli yüklenme testi sonucu klasik anjiyoyu öne çıkarır.
4. Damar yapısı. Yoğun kireçlenme ve önceki stent varlığı sanal anjiyonun görüntüsünü bozar.
5. Nabız ve ritim. Çok hızlı nabız ya da düzensiz ritim tomografi görüntüsünü bulanıklaştırır.
6. Tedavi beklentisi. Girişim olasılığı yüksekse tek basamakta ilerlemek uygun olur.

Bu ölçütler birlikte değerlendirildiğinde çoğu hastada karar açık hâle gelir. Değerlendirmede önce elektrokardiyografi, kan tetkikleri ve gerekirse efor testi ile ekokardiyografi sonuçları gözden geçirilir.

Koroner damar hastalığının genel çerçevesi ve tedavi başlıkları koroner arter hastalığında tanı ve tedavi sayfasında ele alınmıştır.

Sanal anjiyonun sınırları

İncelemenin değeri kadar sınırları da bilinmelidir. Dört başlık sonucu doğrudan etkiler:

• Kireçlenme. Yoğun kireç birikimi damar içini gölgeler ve darlığın ölçüsü olduğundan ağır görünebilir.
• Önceki girişim. Stent ve bypass greftleri görüntüde parlaklık oluşturur; değerlendirme güvenilirliği düşer.
• Nabız ve ritim. Hızlı nabız ve düzensiz ritim hareket bulanıklığı yaratır; bu nedenle çekim öncesi nabız düzenlenir.
• Nefes tutma. Çekim sırasında nefesin kısa süre tutulabilmesi gerekir; bu mümkün değilse görüntü kalitesi düşer.

Bir sınır da incelemenin kendi doğasındadır. Görüntüde darlık görülmesi, o darlığın kalbi besleyen akımı kısıtladığı anlamına gelmez; bu ayrım ek ölçümlerle yapılır.

İkisinde de değişmeyenler

Hangi yol seçilirse seçilsin dört başlık ortaktır:

• Kontrast maddesi verilir. Böbrek değerleri ve geçmişteki tepkiler her iki incelemeden önce değerlendirilir.
• İyonlaştırıcı ışın kullanılır. İnceleme gerekçesi olmadan tekrarlanmaz; bu nedenle karar ölçütleri önemlidir.
• İlaç düzeni gözden geçirilir. Şeker ilaçları ve kan sulandırıcılar için yapılacak düzenleme yazılı bildirilir.
• Sonuç tek başına karar değildir. Görüntü, şikâyet ve risk değerlendirmesiyle birlikte okunur.

Kalp krizi düşündüren tabloda hiçbir planlı inceleme beklenmez. Göğüs ağrısı yirmi dakikadan uzun sürüyor, kola ya da çeneye yayılıyor, soğuk terleme ve nefes darlığı eşlik ediyorsa 112'yi arayın. Bu tablonun ayrıntıları Kalp Krizi sayfasında anlatılmıştır.

Görüşmeye giderken

Değerlendirmeyi hızlandırmak için elinizdeki belgeleri yanınızda getirin. Önceki elektrokardiyografi kayıtları, yüklenme testi ve ekokardiyografi raporları, varsa eski anjiyo ya da tomografi çıktıları ile böbrek değerlerini gösteren son kan tetkikiniz değerlendirmeye doğrudan girer.

Görüşmede sorulması yararlı başlıklar şunlardır: benim tablomda hangi soru yanıtlanmak isteniyor, bu soruya hangi inceleme yanıt verir, sonucun temiz çıkması neyi değiştirir ve darlık görülürse sonraki adım ne olur.

Şikâyetiniz durağan seyrediyorsa ve elinizde önceki test sonuçları varsa değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz. Şikâyetin son günlerde ağırlaştığı ya da dinlenirken başladığı tabloda ise randevu beklenmez.

Sık sorulan sorular