Uyku Apnesi ve Kalp

Kısa cevap

Uyku apnesi, uykuda solunumun kısa sürelerle yinelenerek durmasıdır. Kalp açısından önemi, bu durmaların her gece yüzlerce kez yinelenebilmesinden gelir.

Her durmada kandaki oksijen düşer, kalbi hızlandıran sinir sistemi uyarılır ve kan basıncı yükselir. Uyku bölünür. Bu döngü yıllar boyu sürdüğünde tansiyon yüksekliği, düzensiz ritim bozukluğu, kalp yetmezliği ve damar hastalığı riski artar.

Kardiyolojide bu başlık, denetlenemeyen tansiyonun ve gece gelen çarpıntının arka planında aranır. Tanı uyku testiyle konur ve inceleme ilgili birime yönlendirilerek yapılır.

Kalbi nasıl etkiler?

Etki birkaç yoldan birlikte işler.

Oksijenin tekrarlayan düşüşü. Solunum durduğunda kandaki oksijen azalır. Kalp kası, azalan oksijenle daha fazla iş yapmak zorunda kalır.

Sinir sistemi uyarısı. Her durmanın sonunda vücut kısa bir uyanıklık yaşar. Bu sırada kalp hızı artar ve damarlar kasılır. Uyarı gündüze de taşar.

Gece tansiyonunun düşmemesi. Normalde kan basıncı gece bir miktar geriler. Apnesi bulunan kişide bu gerileme olmaz ya da basınç gece yükselir. Bu tablonun izlemi tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Göğüs içi basınç değişimleri. Kapalı hava yoluna karşı yapılan solunum çabası, kalbin kulakçıklarını geren bir basınç farkı yaratır. Bu gerilme, düzensiz ritim bozukluğunu kolaylaştıran etkenlerden biridir; ritmin seyri ritim bozukluğunun atak biçiminde seyri sayfasında ele alınmıştır.

Metabolik etkiler. İnsülin direnci artar, kan yağları olumsuz etkilenir ve kilo vermek güçleşir. Şekerin damarlar üzerindeki payı şeker hastalığının kalp üzerindeki etkisi sayfasında anlatılmıştır.

Bu etkiler birbirini çoğaltır. Kasılma gücü azalmış kalpte apne tablosu daha sık görülür ve tedavi edilmediğinde izlemi güçleştirir; yetmezliğin izlemi kalp yetmezliği izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Kimde araştırılır?

Kardiyoloji kontrolünde şu durumlarda uyku apnesi sorulur:

• Birden fazla ilaçla denetlenemeyen tansiyon yüksekliği
• Gece ve sabah erken saatlerde yüksek seyreden kan basıncı kayıtları
• Gece gelen ya da gece sıklaşan çarpıntı atakları
• Düzensiz ritim bozukluğu saptanmış kişiler
• Kasılma gücü azalmış kalp yetmezliği tablosu
• Boyun çevresi geniş ve kilo fazlası bulunan kişiler
• Gündüz belirgin uykululuk, dikkat dağınıklığı ve sabah baş ağrısı
• Direksiyon başında uykuya dalma öyküsü

Şüpheyi güçlendiren en değerli bilgi, birlikte uyuyan kişinin gözlemidir. Horlamanın arasında solunumun durduğunun görülmesi, tek başına dikkate alınır.

Hangi bulgular şüphe doğurur?

Gece bulguları ile gündüz bulguları ayrı ayrı sorulur.

Gece. Yüksek sesli ve düzensiz horlama, solunumun durduğunun gözlenmesi, boğulma duyusuyla uyanma, sık idrara kalkma, ağız kuruluğu ve terleme.

Gündüz. Dinlenmiş kalkmama duyusu, sabah baş ağrısı, gün içinde uykululuk, dikkat ve bellek güçlüğü, huzursuzluk.

Bu bulguların bir bölümü başka nedenlerle de görülebilir. Bu nedenle değerlendirme bulgu listesiyle bitmez; uyku testi ile doğrulanır.

Tanı ve yönlendirme

Tanı, uyku laboratuvarında ya da evde yapılan uyku testiyle konur. Test uykudaki solunumu, oksijen düzeyini, kalp hızını ve vücut konumunu birlikte kaydeder.

Bu inceleme göğüs hastalıkları ve nöroloji birimleri tarafından yürütülür ve muayenehanede yapılmamaktadır. Kardiyoloji tarafında yürütülen iş şudur:

1. Şüphenin öykü ve bulgularla saptanması
2. Gece kan basıncı davranışının ev kayıtlarıyla değerlendirilmesi
3. Gerekli görülürse ritim kaydı ve kalp görüntülemesi istenmesi
4. Uyku testi için yönlendirme yapılması ve sonucun izleme katılması

Tedavi başladıktan sonra tansiyon ve ritim izlemi kardiyoloji tarafında sürer. Bu iki alanın birlikte çalışması, tek başına yürütülen izlemden daha iyi sonuç verir.

Tedavi ne sağlar?

Tedavi kararı testin sonucuna göre verilir. Seçenekler şunlardır.

Basınçlı hava cihazı. En sık kullanılan yöntemdir. Hava yolunu açık tutar, solunum durmalarını ortadan kaldırır. Düzenli kullanıldığında gündüz uykululuğu azalır ve kan basıncında ölçülebilir iyileşme bildirilmiştir.

Kilo verme. Boyun ve üst solunum yolu çevresindeki yağ dokusunun azalması tabloyu hafifletir. Beslenme düzeninin nasıl kurulduğu kalp dostu beslenme rehberinde anlatılmıştır.

Uyku konumu. Sırt üstü yatmak çoğu kişide durmaları artırır. Yan yatma alışkanlığı basit ama işe yarayan bir önlemdir.

Alkolün kesilmesi ve yatıştırıcıların gözden geçirilmesi. İkisi de üst solunum yolu kaslarının gevşemesine yol açar.

Sigaranın bırakılması. Üst solunum yolunda ödem ve iltihaba yol açar. Bırakmanın kazancı sigaranın kalp üzerindeki etkisi sayfasında anlatılmıştır.

Ağız içi aparey ve cerrahi. Seçili kişilerde değerlendirilir; karar ilgili birim tarafından verilir.

Tedavi sürerken tansiyon ilaçları kendiliğinden kesilmez. Cihaz ilacın yerini almaz, ilacın işini kolaylaştırır. Düzenin değiştirilmesi kontrol sırasında ölçümlere bakılarak kararlaştırılır.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye, sırta yayılan rahatsızlık
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Gece nefes darlığı ile uyanma ve oturma gereksinimi
• Uzun süren ve geçmeyen hızlı çarpıntı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı

Bu bulgular yoksa doğru yaklaşım, bir haftalık ev tansiyon kaydı ve varsa uyku testi raporuyla kontrol randevusu almaktır. Değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular