Kalp Sağlığı

Bu bölümde ne var?

Sayfalar iki soruya yanıt verir: risk kimde daha yüksek ve bu risk günlük yaşamda nasıl düşürülür.

Risk grupları. Kadınlarda kalp hastalığının farklı seyri ve şeker hastalığının kalp üzerindeki etkisi. Bu iki başlıkta hastalık aynıdır, ancak belirtiler ve izlem düzeni farklılaşır.

Günlük yaşam. Kalp dostu beslenme. Burada yasak listesi değil, hangi değişikliğin ne kadar fark yarattığı anlatılır.

Özel dönemler ve ayrım. Gebelikte kalp ve dolaşım değişiklikleri, sporcu kalbi ile hastalığın ayrımı ve uykuda solunum durmasının kalbe etkisi. Bu üç başlıkta soru hastalık adı değil, durumun kalp üzerindeki karşılığıdır.

Bırakma. Sigaranın kalp üzerindeki etkisi. Burada yasak dili yerine, bırakıldığında riskin hangi sürede ne kadar gerilediği anlatılır.

Bu sayfalar kimin için yazıldı?

Bu bölüm iki gruba bakar. Birinci grup, henüz kalp hastalığı tanısı olmayan ancak risk etkeni taşıyan kişilerdir; tansiyon yüksekliği, kolesterol yüksekliği, şeker hastalığı, sigara kullanımı ya da ailesinde genç yaşta kalp hastalığı bulunması gibi.

İkinci grup, tanısı olan ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak isteyen kişilerdir. Bu grupta ilaç tedavisi sürerken günlük düzenin de yürütülmesi gerekir, çünkü ikisi birbirinin yerine geçmez.

Sayfalar muayene yerine geçmez. Amacı, risk kavramını anlaşılır kılmak ve muayenede konuşulanların evde uygulanmasını kolaylaştırmaktır.

Risk neden tek bir değerle ölçülmez?

Kalp ve damar riski tek bir tetkik sonucuyla belirlenmez. Yaş, cinsiyet, tansiyon, kolesterol değerleri, sigara kullanımı, şeker hastalığı, böbrek işlevi ve aile öyküsü birlikte değerlendirilir.

Bunun nedeni şudur: tek başına hafif yüksek bir değer düşük risk anlamına gelebilirken, aynı değer birkaç etkenin yanında belirgin risk oluşturabilir. Bu yüzden karar bir tablo üzerinden verilir.

Risk etkenlerinin bir bölümü değiştirilebilir, bir bölümü değiştirilemez. Sigara, kilo, hareketsizlik, tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değiştirilebilir başlıklardır; yaş, cinsiyet ve aile öyküsü değiştirilemez. Tedavinin hedefi değiştirilebilir başlıkların üzerine gitmektir.

Risk etkenlerinin hastalığa dönüştüğü noktalar Hastalıklar bölümünde tek tek anlatılır. Tansiyon ve kolesterol yüksekliğinin izlemi ise tansiyon yüksekliği ve kolesterol yüksekliği sayfalarında ele alınmıştır.

Değişmeyen beş başlık

Hangi risk grubunda olunursa olunsun, korunmanın beş sabit başlığı vardır:

1. Sigaranın bırakılması. Damar hasarının ilerlemesini yavaşlatan sabit adımdır; bırakıldıktan sonra risk yıllar içinde düşmeye devam eder.
2. Tansiyonun hedef aralıkta tutulması. Yüksek tansiyon yakınma vermeden organ hasarı yapar, bu nedenle ölçüm kaydı tutulur.
3. Kolesterolün risk grubuna uygun düzeyde tutulması. Hedef değer herkes için aynı değildir, risk düzeyine göre belirlenir.
4. Kan şekerinin izlenmesi. Şeker hastalığı damar hastalığını hızlandırır ve belirtileri değiştirir.
5. Düzenli hareket ve kilo kontrolü. Haftada en az yüz elli dakikalık orta şiddetli etkinlik hedeflenir.

Bu beş başlığın hiçbiri tek seferlik bir girişim değildir; hepsi izlem gerektirir. İzlemin nasıl yürütüldüğü Tedaviler bölümünde anlatılmıştır.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Korunma başlıkları planlı iştir, ancak aşağıdaki tablolarda randevu beklenmez; 112 aranır veya en yakın acil servise başvurulur:

• Yirmi dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
• Kola, sırta, boyuna ya da çeneye yayılan göğüs ağrısı
• Dinlenirken başlayan, geçmeyen nefes darlığı
• Soğuk terleme ve bulantıyla birlikte gelen göğüs sıkışması
• Bilinç kaybı veya konuşma bozukluğu, yüzde ya da kolda güç kaybı

Kadınlarda ve şeker hastalarında bu tablonun daha az tipik seyredebileceği, bölümün ilgili sayfalarında ayrıca ele alınmıştır.

Sayfaları kim hazırladı?

Bu bölümdeki sayfalar Uzm. Dr. Gündüz Yıldız tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel değerlendirme ve tedavi kararı yerine geçmez. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Sik sorulan sorular