Koroner BT Anjiyografi

Koroner BT anjiyografi nedir?

Kalp kasını besleyen damarlara koroner damar denir. Bu damarların duvarında yıllar içinde plak birikir. Plak damarı daralttığında kalp kasına giden kan azalır ve efor sırasında göğüs ağrısı ortaya çıkar.

Koroner BT anjiyografi, bu damarların içini dıştan görüntüleyen bir yöntemdir. Kola takılan bir damar yolundan kontrast madde verilir. Madde kalp damarlarına ulaştığı anda tomografi cihazı çok hızlı bir kayıt alır. Bilgisayar bu kayıttan damarların üç boyutlu görüntüsünü oluşturur.

Yöntemin en belirgin özelliği, damarın içine girilmeden bilgi vermesidir. Kasıktan ya da koldan kateter gönderilmez. Bu nedenle işlem sonrasında yatak istirahati gerekmez ve kişi aynı gün olağan yaşamına döner.

Muayenehanede yapılmayan bir tetkiktir

Koroner BT anjiyografi, çok kesitli tomografi cihazı ve buna bağlı yazılım gerektirir. Bu donanım muayenehane koşullarında bulunmaz. Tetkik muayenehanede yapılmamaktadır.

İşleyiş şöyledir: görüşmede yakınmanız, muayene bulgularınız ve risk düzeyiniz değerlendirilir. Tetkik gerekli görülürse anlaşmalı bir görüntüleme merkezine yönlendirme yapılır. Çekim orada yapılır. Görüntüler ve rapor elinize geçtiğinde ikinci bir görüşme planlanır; sonuç sizinle birlikte okunur ve sonraki adım birlikte kararlaştırılır.

Bu sayfa, tetkiki tanıtmak ve sizi hazırlamak için yazılmıştır. Yönlendirme yapılan hastaların merkeze giderken ne bekleyeceğini bilmesi, süreci kolaylaştırır.

Kimlere yapılır?

Tetkik her göğüs ağrısında istenmez. Kılavuzlar bu yöntemi belirli bir hasta grubunda öne çıkarır.

• Efor ile gelen göğüs ağrısı olan, risk düzeyi düşük ya da orta sayılan hastalarda
• Efor testi sonucu belirsiz kalan hastalarda
• Efor testi yapılması uygun olmayan, yürüyemeyen hastalarda
• Kalp damar hastalığı bulunmadığının gösterilmesi istenen durumlarda
• Doğuştan gelen damar çıkış anomalisi şüphesinde
• Bypass ameliyatı olmuş hastalarda damar köprülerinin değerlendirilmesinde

Tetkik esas olarak Koroner Arter Hastalığı araştırmasında kullanılır. Kolesterol Yüksekliği ve Hipertansiyon nedeniyle riski artmış kişilerde damar durumunun somutlaştırılmasında da yol gösterir.

Tetkikin daha az uygun olduğu durumlar da vardır. İleri derecede yaygın kireçlenme görüntüyü bozar ve darlık derecesi güvenilir biçimde ölçülemez. Nabzın çok hızlı ya da düzensiz olması kayıt kalitesini düşürür. Nefesini kısa süre tutamayan hastalarda görüntü bulanık çıkar. Böbrek işlevi ileri derecede bozuk hastalarda kontrast madde kullanımı kısıtlanır. Gebelikte tetkik istenmez.

Risk düzeyi yüksek, yakınması dinlenirken de süren hastalarda tomografi ile zaman kaybedilmez. Bu grupta klasik anjiyografi doğrudan planlanır; çünkü aynı seansta girişim olanağı bulunur.

Hazırlık nasıl yapılır?

Hazırlık merkezin talimatına göre biraz değişir. Genel çerçeve şöyledir:

• Çekimden dört saat kadar önce katı gıda alınmaz; su içilebilir.
• Çay, kahve ve enerji içeceği çekim gününde alınmaz; bunlar nabzı hızlandırır.
• Kullandığınız ilaçların listesi yanınızda olmalıdır.
• Şeker hastalığı ilaçlarınız varsa hangilerini alacağınız size ayrıca söylenir.
• Böbrek işlev testleri istenir; sonuç çekimden önce görülür.
• Daha önce kontrast maddeye tepki gelişmişse mutlaka bildirilir.
• Metal içeren takılar ve sütyen çıkarılır; rahat giysi tercih edilir.
• Gebelik olasılığı varsa çekim yapılmaz; bu durum önceden bildirilir.

Nabzın yavaşlatılması görüntü kalitesini artırır. Bu amaçla çekimden kısa süre önce nabzı yavaşlatan bir ilaç verilebilir. İlacın verilip verilmeyeceğine merkezde karar verilir.

Çekim sırasında damarları genişleten dilaltı bir ilaç da kullanılabilir. Bu ilaç geçici baş ağrısı ve yüzde sıcaklık hissi yapabilir.

Çekim nasıl yapılır?

Kola bir damar yolu açılır. Göğse elektrokardiyografi elektrotları yapıştırılır; cihaz kaydı kalbin atımıyla eşleştirerek alır.

Cihazın masasına sırtüstü yatırılırsınız. Kollar baş üzerine alınır. Önce kontrast madde verilmeden bir deneme kaydı yapılır. Ardından kontrast madde damardan hızlı biçimde verilir ve gerçek kayıt alınır.

Kontrast madde verildiğinde vücutta yayılan bir sıcaklık hissi ve ağızda metalik bir tat olur. Bazı kişilerde idrar yapma isteği duygusu oluşur. Bu duyumlar birkaç saniye içinde geçer ve beklenen etkilerdir.

Kayıt sırasında nefesinizi kısa süre tutmanız istenir. Bu istem cihazdan gelen sesli yönlendirmeyle bildirilir. Kayıt beş saniyeden kısa sürer. Masada geçen toplam süre on dakikayı bulmaz. Merkezde geçirilen süre, hazırlık ve gözlem ile birlikte bir saate yaklaşabilir.

Tetkikte iyonlaştırıcı ışın kullanılır. Günümüz cihazlarında ışın miktarı belirgin biçimde azaltılmıştır. Yine de tetkik gerekmedikçe istenmez; karar verilirken yararı ve ışın yükü birlikte değerlendirilir.

Çekimden sonra ne olur?

Çekim bittikten sonra damar yolu çıkarılır ve kısa bir süre gözlem yapılır. Kısıtlama yoktur; araç kullanabilir ve işinize dönebilirsiniz.

Kontrast maddenin vücuttan atılmasını kolaylaştırmak için o gün bol su içmeniz önerilir. Şeker hastalığı ilacı kullananlarda bazı ilaçlara kısa süre ara verilmesi istenebilir; bu bilgi merkezde ayrıca verilir.

Kontrast maddeye bağlı gecikmiş tepki seyrek görülür. Çekimden sonraki saatlerde ciltte yaygın kızarıklık, kaşıntı, yüz ve göz kapaklarında şişlik ya da solunum sıkıntısı gelişirse acil başvuru yapılır.

Rapor genellikle bir ya da iki gün içinde hazır olur. Görüntüleri ve raporu ikinci görüşmeye getirmeniz beklenir. Sonuç birlikte okunur.

Sonuç ne anlatır?

Rapor üç ana başlıkta bilgi verir.

Darlık derecesi. Her damar bölümündeki darlık yüzde olarak bildirilir. Hafif darlıklar ilaç ve yaşam düzeni ile izlenir. Belirgin darlıklarda ileri değerlendirme gündeme gelir.

Plağın niteliği. Plağın sertleşmiş mi yoksa yumuşak yapıda mı olduğu görülebilir. Bu ayrım, yalnızca darlık yüzdesinden elde edilemeyen bir risk bilgisi verir.

Kireçlenme yükü. Damar duvarındaki kireç birikimi puanlanabilir. Bu puan, önümüzdeki yıllara dönük risk hesabında kullanılır.

Raporda ayrıca kalp boşluklarının, kapakların ve büyük damarların durumu ile akciğerlere ait rastlantısal bulgular yer alabilir. Bu bulgular gerektiğinde ilgili bölüme yönlendirilmenizi sağlar.

Damarlar açık bulunursa

Damarların açık olması, göğüs ağrısının kalp damar darlığından kaynaklanmadığını güçlü biçimde gösterir. Bu bilgi hem gereksiz girişimleri önler hem izlem planını hafifletir.

Bu durumda ağrının kalp dışı nedenleri araştırılır. Kas ve kaburga kaynaklı ağrılar, mide asidinin yukarı kaçması, akciğer sorunları ve kaygı bozukluğu gözden geçirilir. Ayrıca risk etkenleri yine ele alınır; tansiyon, kolesterol, kilo ve sigara başlıkları izleme alınır.

Belirgin darlık bulunursa

Darlığın derecesi ve yerleşimi sonraki adımı belirler. Bir bölümünde tedavi ilaçla sürdürülür ve yakın izleme geçilir. Bazı hastalarda darlığın kalp kasına gerçekten kan azalması yaratıp yaratmadığını ölçen ek tetkikler istenir.

Girişim gerektiren hastalarda klasik anjiyografi planlanır; işlem için ilgili merkeze yönlendirme yapılır. Anjiyografi, stent ve bypass süreçlerinin ayrıntısı Kalp İşlemleri sayfasında anlatılmıştır. Girişim yapılan hastaların ilaç düzeni ve takibi muayenehanede sürdürülür.

Sık sorulan sorular