Evde Tansiyon Ölçümü

Kısa cevap

Ölçümden önce sessiz bir odada beş dakika oturarak dinlenin; kolunuzu masaya koyup kolluğu kalp düzeyinde tutun. Sırtınızı sandalyeye dayayın, ayaklarınızı yere basın ve ölçüm boyunca konuşmayın.

Sabah ölçümünü ilacınızı almadan önce, akşam ölçümünü ise yatmadan önce yapın ve her seferinde birer dakika ara ile iki ölçüm alın. İki değeri de tarih ve saatle birlikte yazmanız, muayenede doz kararının dayanağı olur.

Hangi cihaz alınmalı?

Evde takip için üst koldan ölçen, otomatik ve kolluklu cihazlar tercih edilir; bu cihazlar hem kullanımı kolaydır hem de tekrarlanabilir değer verir.

Bilekten ölçen cihazlarda kolun konumu sonucu belirgin biçimde değiştirdiği için hata olasılığı yüksektir. Parmaktan ölçen cihazlar ise tansiyon takibi için uygun değildir ve karar vermek amacıyla kullanılmaz.

Kolluk boyu, cihaz seçiminde en sık atlanan ayrıntıdır. Kola göre küçük bir kolluk ölçümü olduğundan yüksek gösterir, büyük bir kolluk ise gerçekte olduğundan düşük gösterir. Bu nedenle kol çevrenizi ölçüp cihazın kolluk aralığına bakmanız gerekir; geniş kol için ayrı boyda kolluk satılır.

Cihazınızı ilk kullanımlardan sonra muayeneye getirmeniz yerinde olur. Muayenede yapılan ölçümle karşılaştırılır ve kolluğun kolunuza uygunluğu aynı görüşmede değerlendirilir.

Ölçüm adım adım nasıl yapılır?

Aşağıdaki sıra, evde yapılan ölçümün muayenedeki ölçümle karşılaştırılabilir olmasını sağlar:

1. Ölçümden önceki yarım saat içinde kahve, çay ve sigara kullanmayın; bunların üçü de ölçümü geçici olarak yükseltir.
2. Tuvalet gereksiniminizi ölçümden önce giderin, çünkü dolu mesane değerleri yükseltir.
3. Sessiz bir odada, sırtı destekli bir sandalyede beş dakika oturarak dinlenin ve bu süre içinde telefonla ilgilenmeyin.
4. Kolunuzdaki kalın giysiyi çıkarıp kolluğu çıplak kola takın; giysi üzerine takılan kolluk yanlış değer verir.
5. Kolluğu dirsek çukurunun iki parmak üstüne, ne gevşek ne de sıkı olacak biçimde yerleştirin.
6. Kolunuzu masaya koyun ve kolluğun kalp düzeyinde durduğundan emin olun.
7. Ayaklarınızı yere basın, bacak bacak üstüne atmayın ve sırtınızın desteklendiğini kontrol edin.
8. Ölçüm sırasında konuşmayın, hareket etmeyin ve kolunuzu kasmayın.
9. Bir dakika bekleyip ikinci ölçümü aynı koşullarda yapın.
10. İki ölçümü de tarih, saat ve nabız değeriyle birlikte kaydedin.

Çoğu kişide ilk ölçüm ikinciden daha yüksek çıkar; bu beklenen bir durumdur. İki ölçümün birlikte yazılması istenmesinin nedeni de budur.

Ne zaman ve kaç gün ölçülür?

Tansiyon yüksekliği yeni saptandıysa ya da ilaç düzeninde değişiklik yapıldıysa yedi gün boyunca sabah ve akşam ölçüm istenir. İlk günün kayıtları ortalamaya katılmaz, çünkü o gün cihaza ve yönteme alışma günüdür.

Değerler kararlı seyrediyorsa ölçüm sıklığı azaltılır; haftada iki gün, sabah ve akşam ölçümü biçiminde dağıtılmış bir plan çoğu kişide yeterli olur.

Kontrol görüşmesinden önce yeniden bir hafta ölçüm istenir. Bu kayıtlar, muayenede ilaç dozunun artırılıp azaltılacağına karar verirken kullanılan temel veridir.

Gün boyunca sık sık ölçüm yapmak yararlı değildir. Sık ölçüm hem kaygıyı artırır hem de karar için ek bilgi vermez; önemli olan düzenli saatlerde alınmış az sayıda ölçümdür.

Kayıt nasıl tutulur?

Kayıt karmaşık olmak zorunda değildir; bir deftere ya da telefonunuzdaki nota aşağıdaki bilgileri yazmanız yeterlidir:

• Ölçümün tarihi ve saati, çünkü sabah ve akşam değerleri ayrı değerlendirilir
• Büyük ve küçük değer ile aynı ölçümde görülen nabız sayısı
• Ölçümü ilacınızı almadan önce mi sonra mı yaptığınız bilgisi
• O sırada baş dönmesi, çarpıntı ya da göğüs sıkışması gibi bir şikâyetiniz olup olmadığı

Cihazın kendi hafızasına güvenmek yeterli değildir, çünkü hafıza kaydı hangi ölçümün hangi koşulda yapıldığını göstermez. Ortalamayı sizin hesaplamanız gerekmez; kayıtların kendisini muayeneye getirmeniz yeterlidir.

Hangi değer yüksek kabul edilir?

Evde yapılan ölçümlerin sınırı, muayenede yapılan ölçümün sınırından bir miktar daha düşüktür; bunun nedeni ev ortamında değerlerin genellikle daha düşük seyretmesidir.

Ev ölçümlerinin ortalaması 135/85 mmHg değerine ulaşıyor ya da bu değeri geçiyorsa yüksek kabul edilir. Muayenede ölçülen değerde ise sınır 140/90 mmHg olarak alınır.

Bu sayılar bir karar eşiğidir ve tek başına tanı anlamına gelmez. Tanı; kayıtların bütünü, eşlik eden hastalıklar, kan tetkikleri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek konur. Hipertansiyonun izlemi ve tedavi seçenekleri Hipertansiyon sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

Bazı kişilerde muayenede yüksek, evde normal değerler görülür; bazı kişilerde ise tam tersi bir tablo ortaya çıkar. Ev kayıtları bu iki tablonun ayırt edilmesini sağladığı için istenir ve bu ayrım tedavi kararını doğrudan değiştirir.

En sık yapılan sekiz hata

• Dinlenmeden, eve girer girmez ya da merdiven çıktıktan hemen sonra ölçüm yapmak
• Kolluğu kalın giysinin üzerine takmak ve kolu çıplak bırakmamak
• Kolu havada tutmak ya da dizin üstüne koyup kalp düzeyinden uzaklaştırmak
• Ölçüm sırasında konuşmak, telefonla ilgilenmek veya hareket etmek
• Yalnızca şikâyet olduğunda ölçüp düzenli kayıt tutmamak
• Yüksek çıkan ölçümü art arda tekrarlayıp yalnızca en düşük değeri yazmak
• Kol çevresine uygun olmayan boyda kolluk kullanmak
• Ölçüm sonucuna bakarak ilaç dozunu kendi kararıyla değiştirmek ya da ilacı atlamak

Bu maddelerin sonuncusu en riskli olanıdır. Tansiyon ilaçlarının kendi kararıyla kesilmesi değerlerin yeniden yükselmesine yol açar ve bu yükselme çoğu kişide belirti vermeden gelişir.

Hangi değerde ve hangi belirtide hemen başvurulur?

Tek başına yüksek bir ölçüm acil başvuru nedeni değildir; belirleyici olan, o ölçüme eşlik eden şikâyetlerin varlığıdır.

Aşağıdaki tablolarda randevu beklenmez. 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Göğüs ağrısı, göğsün ortasında baskı ya da sıkışma duyusu
• Dinlenirken başlayan ve geçmeyen nefes darlığı
• Konuşmada bozulma, yüzde ya da kolda güç kaybı
• Görmede ani bozulma ya da görme kaybı
• Şiddetli baş ağrısıyla birlikte bulantı ve kusma
• Bilinç bulanıklığı ya da bayılma

Belirti olmadan ölçülen yüksek değerlerde ise ölçüm bir süre dinlendikten sonra tekrarlanır ve sonuç kaydedilir. Değerler günler boyunca yüksek seyrediyorsa randevunun öne alınması gerekir; bu durumda iletişim sayfasındaki numaradan durumu bildirmeniz yeterlidir.

Sık sorulan sorular