Stent Sonrası Yaşam

Kısa cevap

Stent takıldıktan sonra en önemli kural, pıhtı önleyici ilaçların hekim söylemedikçe hiç atlanmaması ve bırakılmamasıdır. İlacın bitmesine yaklaşırken reçetenizi önceden yenilemeniz, zorunlu bir ara verilmesini önler.

Tansiyon, kolesterol ve şeker takibi stentten bağımsız olarak sürer, çünkü damar hastalığının ilerleyişi bu etkenlerle belirlenir. Eforla gelen göğüs ağrısı yeniden başlarsa kontrol tarihi beklenmez.

İlaç düzeni neden bu kadar önemli?

Stent damarın içine yerleştirilen bir destektir ve yerleştirildiği bölgede ilk dönemde pıhtı gelişme eğilimi bulunur. Pıhtı önleyici ilaçlar bu eğilimi azaltmak için kullanılır, dolayısıyla düzenli kullanım tedavinin bir parçasıdır.

Kullanım süresi stentin türüne, işlemin yapıldığı tabloya ve kişinin kanama riskine göre belirlenir. Bu nedenle herkes için geçerli tek bir süre verilemez ve süre yazılı olarak bildirilir.

Aşağıdaki durumlarda ilaç düzeni mutlaka önceden görüşülür:

• Diş çekimi ya da cerrahi bir diş işlemi planlandığında
• Ameliyat, biyopsi ya da girişimsel bir işlem planlandığında
• Yeni bir ağrı kesici ya da bitkisel ürün eklenmek istendiğinde
• Kanama, morarma ya da dışkı renginde değişiklik fark edildiğinde
• İlaca bağlı olduğunu düşündüğünüz yeni bir yakınma başladığında

Bu maddelerin hepsinde ortak kural aynıdır: ilaç kendi kararıyla kesilmez, önce bilgi verilir. Kanama riski ile pıhtı riski birlikte değerlendirildiğinde çoğu durumda ilacı kesmeden çözüm bulunur.

Risk etkenleri nasıl izlenir?

Stent, darlığın bulunduğu bölgeyi açar; damar duvarındaki hastalığın ilerleyişini ise ilaç düzeni ve yaşam alışkanlıkları belirler. Bu nedenle takipte dört başlık düzenli olarak izlenir.

Kan basıncı. Evde düzenli ölçüm istenir ve kayıtlar kontrol görüşmesine getirilir. Ölçümün doğru yöntemle yapılması sonucu değiştirdiği için yöntem ölçüm öncesi dinlenme ve kolluk seçimi sayfasında adım adım anlatılmıştır.

Kolesterol. Kan tetkikleri belirli aralıklarla yenilenir ve hedef değer kişiye göre belirlenir. Statin grubu ilaçların düzenli kullanılması bu takibin merkezindedir.

Kan şekeri. Şeker hastalığı olan kişilerde izlem daha sıktır, çünkü yüksek kan şekeri damar hastalığının ilerleyişini hızlandırır.

Sigara. Sigaranın bırakılması, stent sonrası dönemde kişinin kendi yapabileceği en belirleyici değişikliktir. Bırakma sürecinde destek istenmesi başarı olasılığını artırır.

Bu etkenlerin damar hastalığı üzerindeki rolü damar sertliğinin ilerleme biçimi sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

Günlük yaşam ve egzersiz

Yürüyüş çoğu kişide ilk günlerden başlayarak kademeli olarak artırılır. Süre ve hız, işlemin nasıl geçtiğine ve kalbin kasılma gücüne göre belirlenir.

Ağırlık çalışması ve zorlu egzersizler için verilen süre daha uzundur ve bu süre kişiye göre değişir. Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, olağandışı nefes darlığı ya da baş dönmesi olursa egzersiz durdurulur ve durum bildirilir.

Cinsel yaşam, seyahat ve iş düzeniyle ilgili sorular takip görüşmelerinde ele alınır. İlk başlıkta ilaç etkileşimi önemlidir ve cinsel yaşamda dikkat edilecekler sayfasında ayrıca ele alınmıştır. Yolculuk için hazırlık listesi ise yolculuk hazırlığı sayfasındadır. Uzun süreli yolculuk planlarken ilaçların yeterli miktarda yanınızda bulunması ve stent kartınızı taşımanız istenir.

Stent kartı, acil bir başvuruda hangi stentin ne zaman takıldığını gösterdiği için önemlidir. Kartın fotoğrafını telefonunuzda saklamanız, kart yanınızda olmadığında işe yarar.

Hangi belirtiler yeniden değerlendirme gerektirir?

Stent sonrası dönemde bazı şikâyetler yeniden değerlendirme gerektirir, ancak acil başvuru anlamına gelmez:

• Eforla gelen ve dinlenince geçen göğüs sıkışmasının yeniden başlaması
• Merdiven çıkarken artan nefes darlığı
• Çarpıntının sıklaşması ya da nabızda düzensizlik duyusu
• Bacaklarda yeni gelişen şişlik
• İlaca bağlı olduğunu düşündüğünüz kanama eğilimi artışı

Bu tabloların hepsinde kontrol tarihinin öne alınması uygun olur. Bildirim için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Kontrol düzeni nasıl yürür?

Kontrol aralığı, işlemin yapıldığı tabloya ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir. Görüşmeye ilaç listenizi, stent kartınızı ve varsa son kan tetkiklerinizi getirmeniz beklenir.

Kontrolde şikâyet sorgusu yapılır, tansiyon ve nabız ölçülür, EKG çekilir ve gerekirse ekokardiyografi ile kan tetkikleri istenir. İlaç düzeninin sürdürülmesine ya da değiştirilmesine bu değerlendirmenin sonucunda karar verilir.

Yeni bir şikâyet varsa ek tetkik planlanabilir. Kalp damarlarına yönelik işlemlerin hangi durumlarda yeniden gündeme geldiği Kalp İşlemleri sayfasında anlatılmıştır.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Aşağıdaki tablolarda kontrol tarihi beklenmez. 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Dinlenirken başlayan ve yirmi dakikadan uzun süren göğüs ağrısı
• Göğüs ağrısıyla birlikte soğuk terleme, bulantı ya da bayılacak gibi olma
• Dinlenirken başlayan ve geçmeyen nefes darlığı
• Bilinç kaybı ya da bayılma
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda güç kaybı
• Durdurulamayan kanama, kanlı kusma ya da siyah renkli dışkı

İlk dakikalarda ne yapılması gerektiği acil durumda izlenecek sıra sayfasında adım adım anlatılmıştır. Bu tablolarda pıhtı önleyici ilacın atlanmış olması riski artırdığı için, atlanan doz varsa başvuruda mutlaka söylenmesi gerekir.

Sık sorulan sorular