EKG (Elektrokardiyografi)

EKG nedir?

EKG'nin tam adı elektrokardiyografidir. Kalp kası her kasılmadan önce elektriksel bir uyarı alır. Bu uyarı kalbin içinde belirli bir yol izler. Cilt yüzeyine yerleştirilen elektrotlar bu akımı yakalar. Cihaz akımı eğriler hâlinde kâğıda ya da ekrana çizer.

Kayıt üzerinde her dalga kalbin farklı bir bölümüne karşılık gelir. Bir dalga kulakçıkların kasılmasını gösterir. Diğer bölüm karıncıkların kasılmasını anlatır. Aradaki mesafeler uyarının ne kadar hızlı ilerlediğini söyler.

EKG kalbe elektrik vermez, yalnızca dinler. Bu nedenle tekrarlanmasında sakınca yoktur. Gebelikte ve çocuklarda da çekilebilir.

EKG neyi gösterir, neyi göstermez?

EKG ritmi, nabız hızını ve iletim yollarını doğrudan gösterir. Kalp kasının beslenmesindeki bozulmaya dair güçlü ipuçları verir. Geçirilmiş bir kalp krizinin izini yıllar sonra bile taşıyabilir.

Buna karşın EKG kapakların durumunu göstermez. Kalbin kasılma gücünü ölçmez. Damar darlığının yerini ve derecesini söylemez. Bu sorular için ekokardiyografi ya da görüntüleme yöntemleri gerekir.

Kimlere çekilir?

EKG kardiyoloji muayenesinin standart parçasıdır. İlk başvuruda çoğu hastada çekilir. Şu tablolarda ayrıca istenir:

• Göğüs ağrısı, göğüste baskı ya da yanma tarifleyenlerde
• Çarpıntı, nabız düzensizliği ve atlama hissi olanlarda
• Nefes darlığı ve efor kapasitesinde düşme olanlarda
• Baş dönmesi, göz kararması ve bayılma yaşayanlarda
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı ya da kolesterol yüksekliği takibinde
• Ameliyat öncesinde yapılan kardiyolojik değerlendirmede
• Kalp pili ya da ritim ilacı kullananların kontrolünde

Tetkikin tanı ve izlemde kullanıldığı başlıca hastalıklar şunlardır:

• Koroner Arter Hastalığı ve Kalp Krizi
• Kalp Ritim Bozuklukları ve Atriyal Fibrilasyon
• Kalp Yetmezliği ve Kalp Kapak Hastalıkları
• Hipertansiyon ve Kolesterol Yüksekliği

Yakınması olmayan kişilerde de ilk değerlendirmede bir kayıt alınır. Bu kayıt daha sonraki çekimlerle karşılaştırma zemini oluşturur. Kişinin kendi normali bilinmeden yeni bir değişiklik fark edilemez.

Hazırlık nasıl yapılır?

EKG özel bir hazırlık istemez. Yine de kaydın kalitesini artıran birkaç nokta vardır.

• Çekimden önceki bir saat içinde çay, kahve ve enerji içeceği içmeyin.
• Sigara içmeyin; nikotin nabzı geçici olarak yükseltir.
• Çekime aceleyle ve koşarak gelmeyin; beş dakika oturup dinlenin.
• Üst bedeni kolay açılabilen bir giysi tercih edin.
• Göğüs ve bacak bölgesine krem ya da losyon sürmeyin; elektrot tutmaz.
• Kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirin.

Açlık gerekmez. Su içmekte sakınca yoktur. İlaçlarınızı olağan saatinde alın; kendi kararınızla ara vermeyin.

Göğüs kıllarının yoğun olduğu kişilerde küçük alanlar tıraşlanabilir. Bu işlem elektrotların cilde tam oturması için yapılır.

EKG nasıl çekilir?

Çekim muayenehanede, kapalı bir muayene odasında yapılır. Sırtınız üzerine uzanırsınız. Üst beden ve ayak bilekleri açılır.

Ardından on adet elektrot yerleştirilir. Bunların dördü kol ve bacak bileklerine, altısı göğüs ön duvarına tutturulur. Elektrotlar yapışkanlıdır ya da vakumlu tutturucuyla sabitlenir. Yerleşim noktaları standarttır; kişiye göre değişmez.

Kayıt sırasında sizden istenen tek şey hareketsiz kalmaktır. Konuşmamanız ve derin nefes almamanız yeterlidir. Titreme ve kas kasılması eğrileri bozar. Kayıt yalnızca birkaç saniye sürer.

Elektrotlar sökülür ve giyinirsiniz. Toplam süre beş dakika kadardır.

Aynı gün eklenebilen kayıtlar

Bazı durumlarda tek kayıt yeterli olmaz. Şikâyet devam ediyorsa kısa aralıklarla ikinci bir kayıt alınır. Nabız çok yavaş ya da çok hızlıysa daha uzun bir şerit çekilir. Kol ve bacak elektrotlarının yeri değiştirilerek sağ taraf kayıtları eklenebilir.

Çekimden sonra ne olur?

EKG çekiminden sonra beklenecek bir iyileşme süreci yoktur. Aynı dakikada ayağa kalkabilir, yemek yiyebilir ve araç kullanabilirsiniz. İşe ya da okula dönmek için bekleme gerekmez.

Elektrotların bulunduğu yerde kısa süreli kızarıklık görülebilir. Bu iz birkaç saat içinde kaybolur. Yapışkan bandın cildi tahriş ettiği kişilerde hafif kaşıntı olabilir.

Kayıt hemen değerlendirilir. Sonuç aynı muayenede konuşulur. Kayıt dosyanıza işlenir; sonraki kontrollerde karşılaştırma için kullanılır.

Sonuç ne anlatır?

EKG raporu tek bir cümleyle "normal" ya da "bozuk" biçiminde okunmaz. Kayıt birkaç başlık altında değerlendirilir.

Ritim. Uyarının kalbin doğal odağından çıkıp çıkmadığı belirlenir. Düzensiz bir ritim varsa kaynağı aranır. Kulakçık kaynaklı düzensizlikler bu aşamada fark edilir.

Hız. Dakikadaki atım sayısı sayılır. Yavaş nabız iletim yollarındaki gecikmeyi düşündürür. Hızlı nabız ateş, kansızlık ve tiroit sorunlarıyla da ilgili olabilir.

İletim. Uyarının kulakçıktan karıncığa geçiş süresi ölçülür. Gecikme varsa derecesi belirlenir. Bu ölçüm kalp pili kararında önemli bir başlıktır.

Beslenme bulguları. Belirli dalgalardaki yükselme ya da çökme, kalp kasının yeterince kanlanmadığını düşündürür. Ani gelişen tablolarda bu bulgu vakit kaybetmeden hastaneye yönlendirmeyi gerektirir.

Yapısal ipuçları. Kalp duvarının kalınlaşması ve boşlukların genişlemesi kayda dolaylı olarak yansır. Bu bulgular ekokardiyografi ile doğrulanır.

EKG ile karıştırılan tetkikler

Hastalar sıklıkla elektrokardiyografi ile ekokardiyografiyi aynı tetkik sanır. İkisinin ölçtüğü şey birbirinden tümüyle farklıdır. Elektrokardiyografi kalbin elektriksel etkinliğini kaydeder. Ekokardiyografi ses dalgalarıyla kalbin yapısını görüntüler. Bir hastada ikisinin birlikte istenmesi olağandır.

Efor testi de ayrı bir tetkiktir. Efor testinde elektrokardiyografi kaydı yürüyüş bandı üzerinde, artan yük altında sürdürülür. Ritim holteri ise aynı kaydı gündelik yaşam içinde, saatler boyunca alır. Üç yöntemin ortak noktası elektriksel kayıttır; farkı kaydın alındığı koşuldur.

Bu ayrım pratikte önemlidir. Aralıklı çarpıntı tarifleyen bir hastada tek kayıt yeterli olmaz. Eforla çıkan göğüs ağrısında istirahat kaydının normal olması yanıltıcıdır. Hangi koşulda kayıt alınacağı, şikâyetin hangi durumda ortaya çıktığına göre belirlenir.

Sonuç normal çıktıysa

Normal EKG iyi bir bulgudur ama tek başına yeterli değildir. Kayıt yalnızca çekildiği anı yansıtır. Çarpıntı günde bir kez oluyorsa o anda kayıt normal görünür. Bu durumda uzun süreli ritim kaydı devreye girer.

Şikâyet efor ile çıkıyorsa istirahat kaydı yetersiz kalır. Kalbin yük altındaki davranışı ayrı olarak ölçülür.

Sonuçta bulgu varsa

Bulgunun anlamı şikâyetle birlikte değerlendirilir. Bazı bulgular yalnızca izlem gerektirir. Bazıları ileri tetkik başlatır. Küçük bir bölümü ise aynı gün hastaneye yönlendirmeyi gerektirir.

Karar aşamasında seçenekler, beklenen yarar ve olası riskler anlatılır. Hangi testin neden istendiği muayenede açıklanır. Sonraki basamak hastanede yapılacak bir işlem ise süreç Kalp İşlemleri sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

Sık sorulan sorular