Ablasyon mu İlaç mı?

Kısa karşılaştırma

İki yol da çarpıntıyı azaltmayı hedefler, ancak farklı biçimde çalışır. İlaçlar ritmi düzenlemeye ya da nabzı yavaşlatmaya yardımcı olur; ablasyonda ritim bozukluğunu başlatan doku kateterle etkisiz hâle getirilir.

Tablodaki satırlar tek başına karar vermez, çünkü ölçütlerin ağırlığı ritim bozukluğunun türüne göre değişir. Aşağıdaki bölümler iki yolun hangi tabloda öne çıktığını anlatır.

Hangi ritim bozukluğu konuşuluyor?

Karar, çarpıntının hangi ritim bozukluğundan kaynaklandığı belirlendikten sonra verilebilir. Bu nedenle ilk adım tanıdır, tedavi seçimi değil.

Kalbin üst odacıklarından kaynaklanan bazı hızlı ritimlerde ablasyon yüksek başarı sağlar ve ilaç kullanımını bitirebilir. Atriyal fibrilasyonda ise tablo farklıdır; başarı hastalığın süresine, atriyumun genişliğine ve eşlik eden hastalıklara bağlıdır.

Tanı için çarpıntı sırasında çekilen elektrokardiyografi ve ritim kaydı kullanılır. Kaydın nasıl alındığı taşınabilir ritim kaydı sayfasında anlatılmıştır; ritim bozukluklarının tümü ve ayırt edici özellikleri kalbin düzensiz çalışması sayfasında ele alınmıştır.

İlaç tedavisi hangi durumda öne çıkar?

İlaç tedavisi girişim gerektirmediği için çoğu hastada ilk basamaktır. İki ayrı amaçla kullanılır ve hangi amaçla kullanıldığı kararı doğrudan etkiler.

Ritmi koruma. Ritim bozukluğunun başlamasını güçleştiren ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların seçimi kalbin yapısına ve eşlik eden hastalıklara göre yapılır.

Nabzı denetim altında tutma. Ritim düzeltilmez, ancak nabız hızı yavaşlatılarak yakınma azaltılır. İleri yaşta ve yakınması hafif hastalarda bu yol sıklıkla yeterli olur.

İlaç tedavisinin öne çıktığı tablolar şunlardır:

• Yakınmanın hafif olması ve günlük hayatı belirgin biçimde etkilememesi
• İleri yaş ve girişimsel işlem için uygun görülmeyen genel durum
• Ritim bozukluğunun seyrek aralıklarla ve kısa süreli olması
• Hastanın girişimsel bir işlem istemediği, ilaçla devam etmeyi tercih ettiği durumlar
• İlaca iyi yanıt alınması ve yan etki gelişmemesi

İlaç tedavisinin sınırı iki noktada belirir: yakınmaların ilaca rağmen sürmesi ve yan etki nedeniyle ilacın sürdürülememesi. Bu iki durumda ablasyon gündeme gelir.

Ablasyon hangi durumda öne çıkar?

Ablasyonda kasıktan girilen kateterlerle kalbin içine ulaşılır ve ritim bozukluğunu başlatan doku etkisiz hâle getirilir. İşlem girişimsel donanımı olan merkezlerde yapılır; hastanede kalış çoğu kişide kısadır.

Ablasyonun öne çıktığı tablolar şunlardır:

• Yakınmanın günlük hayatı belirgin biçimde etkilemesi
• İlaç tedavisine karşın ritim bozukluğunun sürmesi
• İlaca bağlı yan etki nedeniyle tedavinin sürdürülememesi
• Genç hasta grubu; uzun yıllar ilaç kullanma yükünün azalması bu grupta değer taşır
• Kasılma gücü düşmüş kalpte atriyal fibrilasyonun sürmesi
• Kalbin üst odacıklarından kaynaklanan ve işlemle kalıcı çözüm beklenen hızlı ritimler

İşlemin sınırı da açıktır. Uzun süredir devam eden atriyal fibrilasyonda ve atriyumun belirgin genişlediği tablolarda başarı düşer; bu hastalarda yinelenme olasılığı daha yüksektir.

İşlemin nasıl yürüdüğü, hazırlık adımları ve işlem sonrası dönem Kalp İşlemleri sayfasında anlatılmıştır. Ablasyon sonrasında ilk haftalarda görülen çarpıntılar sık karşılaşılan bir durumdur ve işlemin başarısız olduğu anlamına gelmez.

Kararı belirleyen ölçütler

Kılavuzlar seçimde altı başlığı öne çıkarır:

1. Ritim bozukluğunun türü. Bazı hızlı ritimlerde işlem kalıcı çözüm sağlar; atriyal fibrilasyonda beklenti farklıdır.
2. Yakınmanın ağırlığı. Günlük hayatı etkileyen yakınma, girişimsel işlemi öne çıkarır.
3. Hastalığın süresi. Yeni başlamış ve aralıklı seyreden tablolarda ritmi koruma şansı daha yüksektir.
4. Kalbin yapısı. Atriyumun genişliği ve kalp kasının kasılma gücü başarı beklentisini belirler.
5. Eşlik eden hastalıklar. Tansiyon, şeker hastalığı, uyku apnesi ve tiroit sorunları tedavi yanıtını etkiler.
6. Kişinin tercihi. İlaç kullanma yükü ile girişimsel işlem arasındaki seçim hastayla birlikte yapılır.

Atriyal fibrilasyonun kendisi, tetikleyicileri ve izlem düzeni en sık görülen ritim bozukluğu sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır. Kalp kasının gücü düşmüşse izlenecek yol kalp yetmezliği izlemi sayfasında ele alınmıştır.

Kan sulandırıcı kararı ayrı bir karardır

Bu başlık sık karıştırıldığı için ayrı ele alınmalıdır. Atriyal fibrilasyonda kan sulandırıcı tedavi çarpıntıyı geçirmek için değil, felç riskini azaltmak için kullanılır.

Risk, ritmin o an düzgün olup olmamasıyla değil; yaş, tansiyon, şeker hastalığı, kalp yetmezliği ve geçirilmiş felç gibi başlıklarla hesaplanır. Bu nedenle ablasyon sonrasında ritim düzelse bile risk yüksek kalıyorsa ilaç sürdürülür.

İlacın izlemi, kanama riskinin değerlendirilmesi ve işlem öncesi düzenlemeler kan sulandırıcı ilaç kullananların izlemi sayfasında anlatılmıştır. Bu ilaçların kendi kararıyla bırakılması felç riskini yükselttiği için karar hekimle birlikte verilir.

İki yolda da değişmeyenler

Hangi yol seçilirse seçilsin dört başlık aynı kalır:

• Tetikleyiciler azaltılır. Aşırı alkol, uykusuzluk, denetlenmeyen tansiyon ve tedavi edilmeyen uyku apnesi yinelenmeyi artırır.
• Eşlik eden hastalıklar tedavi edilir. Tansiyon, şeker hastalığı, tiroit sorunları ve kilo fazlası ayrı ayrı ele alınır.
• Felç riski düzenli değerlendirilir. Bu değerlendirme her kontrolde yenilenir.
• Takip düzeni kurulur. Kontrollerde nabız, tansiyon, elektrokardiyografi ve gerekirse ritim kaydı değerlendirilir.

Bu başlıkların ihmal edilmesi, hangi yol seçilmiş olursa olsun sonucu olumsuz etkiler. Ritim bozukluğu tek başına değil, birlikte gittiği tabloyla ele alınır.

Görüşmeye giderken

Karar görüşmesine belgelerinizle gitmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Çarpıntı sırasında çekilmiş elektrokardiyografi kaydı, ritim holteri raporunuz, ekokardiyografi sonucunuz ve ilaç listeniz yanınızda olmalıdır.

Görüşmede sorulması yararlı başlıklar şunlardır: çarpıntım hangi ritim bozukluğundan kaynaklanıyor, ilaçla ritmi koruma şansım nedir, ablasyonda benim için beklenen başarı nedir ve kan sulandırıcı tedavi ne kadar süre gerekecek.

Çarpıntıya bayılma, göğüs ağrısı ya da dinlenirken başlayan nefes darlığı eşlik ediyorsa görüşme beklenmez. Bu tabloda 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Daha hafif değişikliklerde elinizdeki kayıtlarla değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular