Efor Testi

Efor testi nedir?

Efor testi, kontrollü biçimde artırılan fiziksel yük altında kalbin davranışını kaydeden bir tetkiktir. Dinlenme hâlinde çekilen elektrokardiyografi kaydı çoğu kişide normal görünür. Damarda daralma olsa bile kalbin ihtiyacı dinlenirken karşılanabilir. Sorun, ihtiyaç arttığında ortaya çıkar.

Yürüme hızlandıkça kalbin oksijen gereksinimi yükselir. Daralmış bir damar bu artan gereksinimi karşılayamaz. Beslenmedeki yetersizlik hem kayda hem hastanın şikâyetine yansır. Test bu yansımayı yakalamak için tasarlanmıştır.

Testin ikinci işlevi efor kapasitesini ölçmektir. Kişinin ne kadar yük altında ne kadar süre çalışabildiği sayısal olarak belirlenir. Bu ölçüm tedavi kararında ve takipte kullanılır.

Efor testi ne için istenir?

Test üç soruya yanıt arar. Göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığı birinci sorudur. Bilinen damar hastalığının ne kadar yük altında şikâyet yaptığı ikincidir. Ritim bozukluğunun eforla tetiklenip tetiklenmediği üçüncüdür.

Bunların yanında tedavinin işe yarayıp yaramadığı da efor testiyle izlenir. İlaç düzenlemesinden sonra kapasitenin artıp artmadığı ölçülebilir.

Kimlere yapılır?

Efor testi şu durumlarda planlanır:

• Eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı, baskı ya da yanma tarifleyenlerde
• Yürürken gelen, dinlenmeyle geçen nefes darlığı olanlarda
• Bilinen koroner arter hastalığının şiddetinin belirlenmesinde
• Eforla tetiklenen çarpıntı ve ritim düzensizliğinin araştırılmasında
• Spor yapmaya başlayacak kişilerin kardiyolojik değerlendirmesinde
• Tedavi sonrası efor kapasitesindeki değişimin izlenmesinde
• Riskli meslek gruplarında yapılan periyodik değerlendirmelerde ve kalp raporu istenen başvurularda

Test en sık Koroner Arter Hastalığı araştırmasında kullanılır. Ayrıca Kalp Kapak Hastalıkları, Kalp Yetmezliği ve Kalp Ritim Bozuklukları bulunan hastalarda gerçek efor kapasitesinin ölçülmesinde yardımcı olur. Hipertansiyon ve Kolesterol Yüksekliği izleminde de istenebilir.

Testin uygun olmadığı durumlar da vardır. Devam eden göğüs ağrısı, kontrol altına alınmamış ileri tansiyon yüksekliği, ileri kapak darlığı ve dengesiz ritim bozukluğu bunların başında gelir. Bu tablolarda önce sorun giderilir, test sonraya bırakılır.

Hazırlık nasıl yapılır?

Efor testi, hazırlığın sonucu doğrudan etkilediği tetkiklerden biridir. Şu noktalara uyulması beklenir:

• Testten önceki üç saat içinde katı gıda almayın; su içebilirsiniz.
• Çay, kahve, kolalı içecek ve enerji içeceğinden test günü kaçının.
• Test öncesinde sigara içmeyin.
• Rahat, esnek bir alt giysi ve spor ayakkabı getirin; terlik ya da topuklu ayakkabı uygun olmaz.
• Göğüs bölgesine krem, losyon ya da yağ sürmeyin; elektrot tutmaz.
• Kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirin.
• Varsa eski efor testi, elektrokardiyografi ve eko raporlarınızı getirin.

İlaç konusunda tek başınıza karar vermeyin. Nabzı yavaşlatan ilaçlar hedef nabza ulaşılmasını engelleyebilir. Hangi ilaca kaç gün ara verileceği randevu sırasında ayrıca bildirilir. Şeker hastalığı olan kişilerde açlık süresi ilaç düzenine göre ayarlanır.

Test öncesinde size işlemin nasıl yürüdüğü anlatılır ve yazılı onamınız alınır. Sorularınızı bu aşamada sormanız beklenir.

Efor testi nasıl yapılır?

Önce dinlenme hâlinde bir elektrokardiyografi kaydı alınır ve tansiyon ölçülür. Göğse elektrotlar yerleştirilir; kablolar hareket sırasında sıyrılmayacak biçimde sabitlenir. Kola tansiyon manşonu takılır.

Ardından yürüyüş bandına çıkılır. Bant yavaş hızla ve düz konumda çalışmaya başlar. Belirli aralıklarla hız ve eğim birlikte artırılır. Her basamakta tansiyon ölçülür ve kayıt sürdürülür.

Test boyunca yanınızda hekim bulunur. Göğüs ağrısı, baş dönmesi, bacaklarda tükenme ya da dayanılmaz nefes darlığı hissettiğinizde bunu hemen söylemeniz gerekir. Şikâyeti gizlemek testi yorumlanamaz hâle getirir ve güvenliği azaltır.

Test şu durumlarda sonlandırılır: hedef nabza ulaşılması, hastanın devam edememesi, kayıtta belirgin bozulma, tansiyonun aşırı yükselmesi ya da düşmesi, ciddi ritim bozukluğu çıkması.

Bant durduktan sonra kayıt hemen kesilmez. Dinlenme döneminde birkaç dakika daha kayıt ve tansiyon ölçümü sürdürülür. Bazı bulgular yalnızca bu dönemde ortaya çıkar.

Testten sonra ne olur?

Test sonrası kısa bir dinlenme süresi verilir. Nabız ve tansiyon başlangıç değerlerine yaklaştığında elektrotlar sökülür.

Terleme nedeniyle yanınızda yedek bir tişört bulundurmanız rahatlık sağlar. Bacaklarda geçici yorgunluk ve kas ağrısı olağandır; bir gün içinde geçer.

Aynı gün olağan yaşamınıza dönebilirsiniz. Ağır egzersizi o gün için bırakmanız önerilir. Araç kullanmanızda engel yoktur.

Sonuç aynı muayenede değerlendirilir ve size anlatılır. Rapor ve kayıt dosyanıza işlenir.

Sonuç ne anlatır?

Efor testi raporu tek satırlık bir hüküm değildir. Birkaç başlık birlikte okunur.

Ulaşılan yük ve süre. Kişinin kaç dakika yürüdüğü ve hangi basamağa çıktığı kaydedilir. Bu değer efor kapasitesinin ölçüsüdür ve yaşa göre beklenen düzeyle karşılaştırılır.

Nabız yanıtı. Nabzın yük ile birlikte yeterince yükselmesi beklenir. Yeterince yükselmemesi iletim sistemi ya da ilaç etkisiyle ilgili olabilir. Test sonrası nabzın yavaş düşmesi de ayrıca not edilir.

Tansiyon yanıtı. Sistolik basıncın yükselmesi olağandır. Yükün artmasına karşın basıncın düşmesi önemli bir bulgudur ve ileri inceleme gerektirir.

Kayıt değişiklikleri. Belirli dalgalardaki çökme ya da yükselme, kalp kasının yük altında yeterince kanlanmadığını düşündürür. Bu değişikliğin hangi basamakta çıktığı ve ne kadar sürdüğü anlamını belirler.

Şikâyet. Test sırasında göğüs ağrısının çıkması ve kayıttaki değişimle aynı ana denk gelmesi, bulgunun anlamını güçlendirir.

Ritim. Eforla çıkan ya da artan düzensizlikler kaydedilir. Bazıları önemsizdir, bazıları ileri inceleme gerektirir.

Sonuç normal çıktıysa

Normal efor testi olumlu bir bulgudur. Yine de her damar darlığını dışlamaz. Testin duyarlılığı sınırlıdır; özellikle tek damarı tutan hafif darlıklar gözden kaçabilir.

Şikâyet sürüyorsa süreç kapanmaz. Bu durumda hastanede yapılan görüntüleme yöntemleri ya da ileri tetkikler değerlendirilir.

Sonuç anlamlı çıktıysa

Testte eforla gelişen beslenme bozukluğu saptanırsa sonraki basamak planlanır. Bu basamak çoğu zaman koroner damarların görüntülenmesidir. Görüntüleme yöntemleri ve damar açma işlemlerinin ayrıntısı Kalp İşlemleri sayfasındadır.

Karar aşamasında ilaç tedavisi, ileri tetkik ve işlem seçenekleri birlikte konuşulur. İşlem gerekiyorsa ilgili merkeze yönlendirme yapılır; takip muayenehanede sürdürülür.

Sık sorulan sorular