Sporcu Kalbi

Kısa cevap

Sporcu kalbi, düzenli ve yoğun antrenmanın kalpte yarattığı fizyolojik uyum değişikliklerine verilen addır. Hastalık değildir.

Uyum şu biçimde gelişir: kalp boşlukları bir miktar genişler, duvar kalınlığı hafifçe artar, istirahat nabzı düşer ve kalbin bir atımda gönderdiği kan hacmi artar. Sonuç, aynı işin daha az atımla yapılabilmesidir.

Sorun, bu değişikliklerin bazı kalp kası hastalıklarıyla benzer ölçümler vermesidir. Ayrımın yapılması gerekir, çünkü iki tablonun spor kararı ve izlemi birbirinden farklıdır.

Antrenman kalpte ne değiştirir?

Değişiklikler yapılan sporun türüne göre farklılaşır.

Dayanıklılık sporları. Koşu, bisiklet ve yüzme gibi uzun süreli çalışmalarda kalbe dönen kan hacmi artar. Boşluklar bu hacme uyum sağlamak için bir miktar genişler. Duvar kalınlığındaki artış sınırlıdır.

Kuvvet sporları. Ağırlık çalışmasında kalbin karşı koyduğu basınç yükselir. Burada öne çıkan değişiklik duvar kalınlığındaki artıştır; boşluk genişlemesi daha azdır.

Karma sporlar. Futbol, basketbol ve kürek gibi dallarda iki örüntü bir arada görülür.

Bu değişikliklerin ortak özelliği, ölçülerin beklenen sınırlar içinde kalması ve kalbin işlevinin korunmasıdır. Pompalama gücü normaldir, gevşeme düzeni bozulmaz ve kişi yakınma tanımlamaz. Ayrıca istirahat nabzı düşer; antrene kişilerde yavaş nabız beklenen bir bulgudur.

Hastalıktan ayrımı nasıl yapılır?

Ayrım tek bir ölçümle yapılmaz. Şu başlıklar birlikte değerlendirilir.

Antrenman geçmişi. Kaç yıldır, haftada kaç saat ve hangi yoğunlukta çalışıldığı sorulur. Ölçülerdeki değişiklik yapılan işle uyumlu olmalıdır. Hafif düzeyde spor yapan bir kişide belirgin ölçü artışı uyum olarak açıklanamaz.

Aile öyküsü. Ailede kalp kası hastalığı, açıklanamayan kalp yetmezliği ya da genç yaşta ani ölüm öyküsü ayrımı doğrudan etkiler.

Yakınmalar. Uyum değişikliği yakınma yapmaz. Efor sırasında bayılma, efora uygun olmayan göğüs yakınması ve kapasitede açıklanamayan düşüş hastalık yönünde değerlendirilir.

Kalp kaydı. Sporcularda bazı kayıt bulguları beklenen uyumun parçasıdır. Bir bölüm bulgu ise bu kapsamda sayılmaz ve inceleme gerektirir. Ritim yönünden şüphe doğarsa kayıt uzatılır; ritim bozukluklarının genel çerçevesi kalbin elektrik düzeninin bozulması sayfasında anlatılmıştır.

Kalbin görüntülenmesi. Boşluk ölçüleri, duvar kalınlığı, pompalama gücü ve gevşeme düzeni ölçülür. Uyumda bu ölçüler birbiriyle tutarlıdır; hastalıkta tutarsızlık görülür.

Yük altındaki davranış. Efor sırasında kapasitenin ve kalbin yanıtının ölçülmesi ayrımda değerli bilgi verir. Uyum değişikliği bulunan kişide kapasite yüksektir.

Antrenmanın azaltıldığı dönem. Bir süre ara verildikten sonra yapılan ölçümde uyum değişikliklerinin gerilemesi beklenir. Gerilemenin görülmemesi hastalık yönünde değerlendirilir.

İleri görüntüleme ve genetik inceleme. Şüphe sürerse kalp manyetik rezonans incelemesi istenir. Bu inceleme muayenehanede yapılmamaktadır; görüntüleme merkezine yönlendirme yapılır. Seçili durumlarda genetik değerlendirme gündeme gelir.

Ayrımı gerektiren tabloların kendisi kalp kası hastalıkları sayfasında ele alınmıştır.

Ayrımı güçleştiren durumlar

Bazı kişilerde ölçüler iki tablonun sınırında kalır. Bu grup için üç ilke uygulanır.

1. Karar tek seferde verilmez. Belirli aralıklarla yapılan ölçümlerle değişimin yönü izlenir.
2. Spor kararı beklemeye alınır. Şüphe sürüyorsa yoğun çalışma, inceleme tamamlanana kadar ertelenir.
3. Aile taranır. Birinci derece yakınların değerlendirilmesi, kişide belirsiz kalan tabloyu çoğu kez netleştirir.

Belirsizliğin kabul edilmesi, zorlama bir tanı koymaktan daha doğru bir yoldur. Burada amaç, hem gereksiz spor yasağından hem de gözden kaçan bir hastalıktan kaçınmaktır.

Karıştırılan diğer başlıklar

Sporcuda saptanan her bulgu kalp kası hastalığına bağlanmaz. Şu başlıklar da ayrı ayrı değerlendirilir.

Kapak yapısı farklılıkları. Doğuştan gelen bir kapak farklılığı ilk kez spor değerlendirmesinde saptanabilir. Darlık tablosunun seyri aort kapağında darlık sayfasında, kapak sorunlarının genel çerçevesi ise kalp kapaklarının darlığı ve kaçağı sayfasında anlatılmıştır.

Ritim atakları. Antrene kişide de düzensiz ritim atakları görülebilir. Dayanıklılık sporlarıyla uzun yıllar uğraşanlarda bu olasılık artar; ritmin seyri ritim bozukluğunun atak biçiminde seyri sayfasında ele alınmıştır.

Tansiyon yüksekliği. Kuvvet çalışmasıyla uğraşan kişilerde duvar kalınlığındaki artış, uyumdan değil yüksek basınçtan kaynaklanabilir. Bu nedenle ev kayıtları istenir; izlem düzeni tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Takviye ve performans ürünleri. Kullanılan ürünlerin tamamı sorulur. Bir bölümü kalp hızını, kan basıncını ve ritmi etkiler. Bu ürünler değerlendirmede gizlenmemelidir.

Değerlendirmeye gelirken

Yanınızda şunların bulunması değerlendirmeyi hızlandırır:

• Antrenman geçmişi: yıl, haftalık süre, yapılan dalın türü
• Varsa önceki kalp kaydı, eko ve efor testi raporları
• Bir haftalık ev tansiyon kaydı
• Ailede kalp hastalığı ve genç yaşta ani ölüm öyküsü, kim ve kaç yaşında olduğu bilgisiyle
• Kullanılan ilaç, takviye ve performans ürünlerinin listesi
• Lisans ya da kurumun istediği belgenin örneği

Beslenme ve toparlanma düzeninin kalp açısından nasıl kurulduğu kalp dostu beslenme rehberinde anlatılmıştır. Kasılma gücünün azaldığı tablonun izlemi ise kalp yetmezliği izlemi sayfasında ele alınmıştır.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa antrenman kesilir ve 112 aranır ya da acil servise başvurulur:

• Efor sırasında bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye, sırta yayılan rahatsızlık
• Efora uygun olmayan, dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Uzun süren ve geçmeyen hızlı çarpıntı
• Antrenman sırasında ani ve açıklanamayan güç kaybı

Bu bulgular yoksa doğru adım, belgelerle birlikte bir değerlendirme randevusu almaktır. Randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular