Kadınlarda Kalp Hastalıkları

Kısa cevap

Kadınlarda kalp ve damar hastalıkları ölüm nedenlerinin başında gelir. Yaygın olan yanlış bilgi, hastalığın erkeklere özgü olduğu düşüncesidir; bu düşünce hem başvuruyu hem tanıyı geciktirir.

Fark hastalığın varlığında değil, üç noktada toplanır: başlama yaşı, belirtilerin biçimi ve kadına özgü risk dönemleri.

Bu sayfa bu üç farkı anlatır. Amaç yakınmaların doğru yorumlanması ve değerlendirmenin zamanında yapılmasıdır.

Belirtiler neden farklı görünür?

Kalp krizinin ders kitabındaki tablosu göğsün ortasına yerleşen baskı tarzında ağrıdır. Kadınlarda bu tablo görülür, ancak yanında ya da yerine başka yakınmalar öne çıkabilir:

• Efor sırasında beklenmeyen nefes darlığı
• Günlük işleri güçleştiren olağandışı yorgunluk
• Bulantı, kusma ve mide bölgesinde rahatsızlık duyusu
• Sırt, boyun, çene ve iki kol arasında gezinen rahatsızlık
• Soğuk terleme ve nedeni açıklanamayan huzursuzluk duyusu

Bu yakınmalar tek tek başka nedenlerle de görülür; bu nedenle önemli olan yeni başlamış olmaları ve eforla artmalarıdır. Dinlenmekle geçen ve eforla tekrar eden bir yakınma kalp kaynaklı olabilir.

Bu belirtilerin nasıl değerlendirildiği göğüs ağrısının ayrımı sayfasında anlatılmıştır. Kalp krizinin kendisi ise kalp krizinin seyri ve tedavisi sayfasında ele alınmıştır.

Kadına özgü risk dönemleri

Kadınlarda risk hesabında değerlendirilen ve erkeklerde bulunmayan başlıklar vardır. Bu başlıkların kayıtlarda yer alması sonraki değerlendirmeleri etkiler.

Gebelikte görülen tansiyon yüksekliği. Gebelik zehirlenmesi ve gebelikte gelişen tansiyon yüksekliği, sonraki yıllarda kalp ve damar hastalığı riskinin göstergesi kabul edilir. Doğumdan sonra tansiyon izlemi sürdürülür.

Gebelikte gelişen şeker yüksekliği. Doğum sonrasında düzelse bile, ilerleyen yıllarda şeker hastalığı gelişme olasılığını artırır. Bu nedenle kan şekeri izlemi bırakılmaz.

Erken menopoz. Menopozun beklenenden erken yaşta gelişmesi risk hesabında dikkate alınır.

Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri. Sigara kullanımı ve tansiyon yüksekliği ile birlikte olduğunda pıhtı riskini artırır. Bu üçünün bir arada bulunması istenmez.

Gebelikte dolaşımın nasıl değiştiği, hangi yakınmaların beklendiği ve izlemin nasıl kurulduğu gebelikte kalp ve dolaşım değişiklikleri sayfasında anlatılmıştır. Değerlendirmenin hizmet olarak nasıl yürütüldüğü ise Tedaviler bölümündedir.

Menopoz sonrasında ne değişir?

Menopoz bir hastalık değildir, ancak damar riskinin arttığı bir dönemdir. Bu dönemde kan yağları yükselme eğilimi gösterir, tansiyon artar ve kilo dağılımı bel çevresi lehine değişir.

Bu değişikliklerin toplamı, kadın ile erkek arasındaki risk farkının kapanmasına yol açar. Bu nedenle menopoz dönemi risk etkenlerinin yeniden gözden geçirilmesi için uygun bir zamandır.

Gözden geçirmede dört başlık ölçülür: tansiyon, kan yağları, kan şekeri ve kilo. Bunlara sigara kullanımı ve hareket düzeni eklenir.

Sıcak basması ve çarpıntı bu dönemde sık görülür. Çarpıntı hormonal değişiklikle ilgili olabileceği gibi ritim bozukluğuyla da ilgili olabilir; ayrımı çarpıntının nedenleri sayfasında anlatılmıştır.

Damarlar açık, yakınma sürüyorsa

Kadınlarda karşılaşılan bir tablo, büyük damarların açık bulunmasına karşın yakınmanın sürmesidir. Bunun nedeni küçük damar düzeyindeki bozukluk olabilir.

Bu durumda yakınma gerçektir ve tedavisi vardır. Değerlendirmenin farklı bir yönde ilerletilmesi gerekir; yakınmanın açıklanamadığı için bir kenara bırakılması doğru değildir.

Benzer biçimde kalp yetmezliği de kadınlarda farklı bir biçimde görülebilir. Kalbin kasılma gücü korunmuş olduğu hâlde gelişen yetmezlik kadınlarda daha sıktır ve ekokardiyografide kasılma gücü normal görünebilir.

Bu tablonun nasıl tanındığı ve nasıl izlendiği kalbin yeterince kan pompalayamaması sayfasında ele alınmıştır.

Ne yapmalı?

Aşağıdaki adımlar hem tanısı olmayan hem tanısı olan kadınlar için geçerlidir:

• Tansiyon ve kolesterol izlemini yakınma beklemeden düzenli sürdürün
• Gebelikte tansiyon ya da şeker yüksekliği yaşadıysanız bunu her değerlendirmede söyleyin
• Yeni başlayan ve eforla artan nefes darlığı ile yorgunluğu önemsiz saymayın
• Sigarayı bırakın; hormon içeren yöntem kullanıyorsanız bu daha da önemlidir (sigaranın kalp üzerindeki etkisi)
• Haftada en az yüz elli dakikalık orta şiddetli etkinliği düzene yerleştirin

Muayeneye hangi kayıtlarla gelinmesi gerektiği Hasta Rehberi bölümünde anlatılmıştır.

Hangi durumda beklemeden başvurulur?

Aşağıdaki tablolarda kontrol tarihi beklenmez. 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Yirmi dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
• Sırta, çeneye, boyuna ya da iki kola yayılan göğüs rahatsızlığı
• Soğuk terleme ve bulantıyla birlikte gelen göğüs sıkışması
• Dinlenirken başlayan ve geçmeyen nefes darlığı
• Bacakta tek taraflı, hızla gelişen şişlik ve ağrı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma duyusu

Belirtilerin tipik olmaması başvuruyu geciktirmek için neden değildir. İlk dakikalarda ne yapılacağı Hasta Rehberi bölümündeki acil sayfasında adım adım anlatılmıştır; daha hafif yakınmalarda iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular