Genç Yaşta Kalp Krizi

Kalp krizi ileri yaşa özgü bir tablo değildir. Kırk yaşın altında görülen olgularda sigara kullanımı, ailesel kolesterol yüksekliği, tanı konmamış tansiyon yüksekliği ve hekim önerisi dışında kullanılan ürünler öne çıkar. Genç kişide asıl sorun tablonun kendisi kadar, belirtinin başka bir nedene bağlanıp başvurunun gecikmesidir.

Genç yaşta kalp krizi ne demek?

Kalp krizi, kalbi besleyen damarlardan birinin tıkanması ve o bölgedeki kas dokusunun beslenmesiz kalmasıdır. Bu tanım yaşa göre değişmez.

Değişen, tablonun ne sıklıkla görüldüğüdür. Damar sertliği yıllar içinde geliştiği için olguların çoğu ileri yaştadır. Yine de kırk yaşın altındaki kişilerde görülen bir azınlık vardır.

Bu azınlığın önemi sayısından büyüktür. Genç kişide tanı geç konur, çünkü ne hasta ne de çevresi kalbi düşünür. Geciken her saat kalp kasında kalıcı hasar bırakır.

Kalp krizinin nedenleri, tanı basamakları ve tedavi seçenekleri Kalp Krizi sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

Genç yaşta hangi nedenler öne çıkar?

Genç yaşta görülen olgularda nedenler ileri yaştakinden farklı dağılır. Öne çıkan başlıklar şunlardır:

• Sigara kullanımı. Genç yaş grubunda en sık karşılaşılan risk etkenidir. Damar duvarını doğrudan etkiler ve pıhtı oluşumunu kolaylaştırır.
• Ailesel kolesterol yüksekliği. Kalıtsal geçen bir kolesterol yüksekliği türü vardır ve çocukluktan başlayarak damarda birikim yapar.
• Tanı konmamış tansiyon yüksekliği. Tansiyon yüksekliği genç yaşta çoğu zaman belirti vermez; ölçüm yapılmadığı için yıllarca fark edilmez.
• Şeker hastalığı ve fazla kilo. İkisi bir arada bulunduğunda damar hasarı erken başlar.
• Hekim önerisi dışında kullanılan ürünler. Kas geliştirici hormon ürünleri, zayıflama ürünleri ve yüksek kafein içeren içecekler bu başlığa girer.
• Madde kullanımı. Bazı uyarıcı maddeler damarda ani kasılma yaparak genç ve temiz damarda bile kriz tablosu oluşturabilir.

Bu listede iki başlık özellikle sessizdir: kolesterol yüksekliği ve tansiyon yüksekliği. İkisi de ölçülmediği sürece fark edilmez. Kan yağlarının nasıl yorumlandığı kan yağlarının yüksekliği sayfasında, tansiyonun izlemi ise tansiyon yüksekliği sayfasında anlatılmıştır.

Belirtiler genç yaşta farklı mı görünür?

Belirtinin kendisi büyük ölçüde aynıdır. Göğüs ortasında baskı ya da sıkışma, kola, çeneye, sırta yayılma, soğuk terleme, bulantı ve nefes darlığı beklenen bulgulardır.

Fark yorumda ortaya çıkar. Genç kişi bu tabloyu genellikle başka bir nedene bağlar:

1. Kas ağrısı. Spor sonrası ağrıya benzetilir ve dinlenmeyle geçeceği düşünülür.
2. Stres ve kaygı. Çarpıntı ve terleme panik atağa yorulur.
3. Mide şikâyeti. Göğüs altındaki yanma hazımsızlık sanılır.
4. Yorgunluk. Efor kapasitesindeki düşüş uykusuzluğa bağlanır.

Bu yorumların hepsi sık ve çoğu zaman doğrudur. Ancak ayırt edici bir ölçüt vardır: yeni başlamış olması ve eforla ilişkili olması. Göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığını ayırt eden ölçütler göğüs ağrısının değerlendirilmesi sayfasında tek tek anlatılmıştır.

Kimlerde erken değerlendirme yapılır?

Yakınması olmayan her genç kişiye tetkik yapılmaz. Değerlendirme, risk taşıyan gruplarda öne alınır:

• Ailesinde erken yaşta kalp krizi ya da ani ölüm öyküsü bulunanlar
• Ailesinde çok yüksek kolesterol değeri saptanmış kişiler
• Sigara kullananlar
• Şeker hastalığı ya da tansiyon yüksekliği bulunanlar
• Yarışma düzeyinde spor yapanlar
• Efor sırasında göğüs ağrısı, bayılma ya da olağandışı nefes darlığı yaşayanlar

İlk basamak karmaşık değildir: muayene, tansiyon ölçümü, kan tetkikleri ve elektrokardiyografi. Bu dört adım riskin düzeyini gösterir ve sonraki kararı belirler.

Spor yapan genç kişilerde ayrı bir ayrım gerekir: antrenmana verilen uyum ile kalıtsal kalp kası hastalığı karıştırılmamalıdır. Bu ayrımın nasıl yapıldığı sporcu kalbi ile hastalığın ayrımı sayfasında anlatılmıştır.

Yarışma düzeyinde spor yapanlarda değerlendirme ayrı bir başlıktır. Nasıl yapıldığı spor öncesi kalp değerlendirmesi sayfasında anlatılmıştır. Yakınması olmayan kişide genel tarama düzeni ise kardiyolojik check-up sayfasında ele alınmıştır.

Riski azaltmak için ne yapılır?

Genç yaşta alınan kararın karşılığı uzundur, çünkü önde kalan süre uzundur. Dört başlık öne çıkar:

Sigaranın bırakılması. Genç yaş grubunda etkisi en belirgin görülen değişikliktir. Elektronik sigara ve nargile bırakma sayılmaz.

Kolesterolün ölçülmesi. Ailesinde erken kalp krizi öyküsü bulunan kişide ölçüm yakınma beklenmeden yapılır. Hedef değer risk düzeyine göre belirlenir.

Tansiyonun ölçülmesi. Yılda bir kez ölçüm, genç yaşta bile yerinde bir alışkanlıktır. Yüksek bulunursa izlem evde sürdürülür.

Ürün kullanımının gözden geçirilmesi. Spor takviyeleri, zayıflama ürünleri ve enerji içecekleri hekime bildirilir. Bu ürünlerin bir bölümü ritim ve tansiyon üzerinde yük oluşturur.

Bu dört başlığın hiçbiri tek seferlik bir girişim değildir. Etkiyi yaratan, kararın sürdürülmesidir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Göğüste baskı ya da sıkışma yirmi dakikadan uzun sürüyorsa 112'yi arayın. Buna soğuk terleme, bulantı, nefes darlığı ya da kola, çeneye, sırta yayılma eşlik ediyorsa bekleme süresi tümüyle kalkar.

Yaşın küçük olması bu kararı değiştirmez. "Bu yaşta olmaz" düşüncesi, genç hastada tanının gecikmesinin başlıca nedenidir. Kendi aracınızla hastaneye gitmeye çalışmayın; ambulansta tedavi yolda başlar.

Kalp krizi anında izlenecek sıra kalp krizinde ilk yardım adımları rehberinde adım adım anlatılmıştır. Acil olmayan bir değerlendirme için elinizdeki kayıtlarla iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.