Kalp Yetmezliği Evreleri

Kalp yetmezliğinde iki ayrı ölçek birlikte kullanılır. Evre hastalığın hangi noktaya geldiğini anlatır ve geriye dönmez; sınıf ise kişinin o dönemdeki yakınma düzeyini gösterir ve tedaviyle değişebilir. Bu nedenle ileri evredeki bir kişi, tedaviyle yakınması azalmış bir sınıfta bulunabilir.

İki ayrı ölçek, iki ayrı soru

Kalp yetmezliği için hazırlanan raporlarda sık sık iki farklı ifade görülür: "evre" ve "sınıf". Bunlar aynı şeyi anlatmaz ve karıştırıldıklarında tablo olduğundan daha kötü ya da daha iyi okunur.

Evre şu soruyu yanıtlar: hastalık süreci hangi noktaya geldi? Risk etkenleri mi var, kalpte yapısal bir değişiklik mi oluştu, yoksa belirtiler mi başladı? Evre bir kez ilerlediğinde geriye dönmez.

Sınıf ise şunu yanıtlar: kişi bugün ne kadar yakınıyor? Merdiven çıkarken mi soluğu yetmiyor, oda içinde yürürken mi, yoksa dinlenirken mi? Sınıf tedaviyle düzelebilir, enfeksiyon ya da tuz yüklenmesiyle kötüleşebilir.

Bu ayrım hastalığın genel çerçevesiyle birlikte okunur; tanı ölçütleri ve tedavi basamakları kalp yetmezliği sayfasında anlatılmıştır.

Evreler ne anlatır?

Evreleme, hastalığı başlamadan önceki dönemden itibaren ele alır. Dört basamak tanımlanmıştır.

Risk evresi. Kalpte henüz yapısal bir değişiklik yoktur, ancak risk etkenleri bulunur: tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği, fazla kilo, sigara ya da kalp kasını etkileyebilen tedavi öyküsü. Bu evrede iş tümüyle korumadır.

Yapısal değişiklik evresi. Kalpte ölçülebilir bir değişiklik vardır, ancak kişi yakınmaz. Duvar kalınlaşması, boşlukların genişlemesi ya da kasılma gücünde azalma bu gruba girer. Bulgu genellikle başka bir nedenle yapılan incelemede fark edilir.

Belirti evresi. Nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik ve efor kapasitesinde düşüş başlamıştır. İzlem ve ilaç düzeni bu evrede kurulur.

İleri evre. Yakınmalar en yüksek tedavi düzenine karşın sürmektedir ve sık hastane yatışı gerekebilir. Bu evrede ileri tedavi seçenekleri gündeme gelir.

Evrelerin arasındaki geçiş tek yönlüdür. Tedavinin amacı geçişi geciktirmek ve yakınma düzeyini düşürmektir.

Sınıf neden değişir?

Yakınma sınıfı aynı kişide aylar içinde oynayabilir. Sınıfı kötüleştiren başlıklar genellikle şunlardır:

• Tuz ve sıvı yüklenmesi. Tek bir tuzlu öğün bile birikime katkı yapar; tuzun tansiyon ve sıvı dengesi üzerindeki etkisi tuzun tansiyon üzerindeki etkisi yazısında ayrıntılı ele alınmıştır.
• İlaçların aksatılması. Özellikle idrar söktürücü düzeninin bozulması hızlı kötüleşme yapar.
• Enfeksiyonlar. Solunum yolu enfeksiyonları kalbin iş yükünü artırır.
• Ritim bozukluğunun eklenmesi. Nabzın düzensizleşmesi kasılma düzenini bozar.
• Tansiyonun denetimden çıkması. Yüksek basınca karşı çalışan kalp daha çabuk zorlanır.
• Kansızlık ve tiroit bozuklukları. İkisi de yakınmayı belirginleştirir.

Bu liste iyi bir haber de taşır: sınıfı kötüleştiren başlıkların büyük bölümü geri çevrilebilir başlıklardır.

Hangi evrede ne yapılır?

İzlemin içeriği evreye göre değişir, ancak ortak bir çatısı vardır:

1. Risk evresinde korunma. Tansiyon, kan şekeri, kan yağları, kilo ve sigara üzerinde çalışılır. Tarama düzeni kardiyolojik check-up sayfasında anlatılmıştır.
2. Yapısal değişiklik evresinde ölçüm. Kalbin kasılma gücü ve boşluk ölçüleri ekokardiyografi ile izlenir.
3. Belirti evresinde ilaç düzeni ve günlük takip. İlaçlar basamaklı olarak kurulur; günlük tartı ve tuz kısıtı bu düzenin parçasıdır.
4. İleri evrede seçeneklerin gözden geçirilmesi. İleri merkez değerlendirmesi gündeme gelir ve karar birlikte verilir.

Her evrede geçerli olan iki başlık daha vardır: aşılama ve uygun düzeyde hareket. Egzersizin nasıl planlandığı kalp hastasında egzersiz rehberinde anlatılmıştır.

Evde izlenen üç şey

Evrenin ilerlemesini erken yakalayan bulgular hastanede değil, evde fark edilir:

• Tartı. Sabah aynı koşullarda tartılın ve yazın; günler içindeki hızlı artış sıvı birikiminin ilk işaretidir.
• Yürüme mesafesi. Dün rahat çıktığınız merdivende bugün soluğunuzun yetmemesi ölçülebilir bir değişikliktir.
• Yastık sayısı. Yatarken gereken yastık sayısının artması ve gece nefes darlığıyla uyanmak doğrudan bildirilir.

Nefes darlığının hangi durumlarda kalp kaynaklı düşünüldüğü nefes darlığı sayfasında ele alınmıştır.

Ne zaman hemen başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa randevu beklenmez; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Dinlenirken de süren, oturmakla geçmeyen nefes darlığı
• Gece nefes darlığıyla uyanıp oturmak zorunda kalmak
• Köpüklü ya da pembe renkli balgam çıkarmak
• Günler içinde hızlı kilo artışı ile birlikte bacaklarda belirgin şişlik
• Göğüste baskı, sıkışma ya da bayılma
• Dudaklarda ve parmaklarda morarma

Bu bulgular yoksa tartı ve yakınma kayıtlarınızla planlı değerlendirme uygundur. Randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.