Panik Atak mı Kalp Krizi mi?

Panik atak ile kalp krizi çoğu belirtiyi paylaşır: göğüste rahatsızlık, çarpıntı, terleme ve nefes darlığı ikisinde de görülür. Ayrımı başlama biçimi, ağrının niteliği ve eşlik eden bulgular yönlendirir; ancak kesinleştiren şey elektrokardiyografi ile kan tetkikleridir. Baskı yirmi dakikadan uzun sürüyorsa 112 aranır.

İki tablo neden bu kadar benzer?

Panik atakta vücut, gerçek bir tehlike karşısında verdiği tepkiyi tehlike yokken verir. Adrenalin salınır, nabız hızlanır, solunum derinleşir ve göğüs kasları gerilir.

Kalp krizinde ise damar tıkanmıştır ve kalp kası beslenmesiz kalmıştır. Vücut buna da aynı alarm tepkisiyle karşılık verir; bu nedenle iki tabloda hissedilenler benzer.

Sonuç olarak kişi ikisini birbirinden ayırmaya çalışırken aynı belirtilerle karşılaşır. Ayrım tek bir bulguyla değil, bulguların bir araya gelme biçimiyle yapılır.

Kısa karşılaştırma

Aşağıdaki tablo eğilimleri gösterir; tek başına karar aracı değildir.

Tablodaki satırların hiçbiri tek başına yeterli değildir. Kalp krizi geçiren kişide yoğun kaygı da olabilir; panik atak yaşayan kişide gerçek bir damar hastalığı da bulunabilir.

Panik atakta öne çıkan bulgular

Panik atağın kendine özgü yanı, belirtilerin hızla tepe yapıp sonra gerilemesidir. Beş bulgu bu tabloda daha belirgindir:

• Hızlı ve derin solunum. Kandaki karbondioksitin düşmesi el ve dudak çevresinde uyuşma yapar.
• Boğulma ve kontrolü yitirme duygusu. Kişi nefes alamıyormuş gibi hisseder, oysa solunum hızlanmıştır.
• Noktasal göğüs ağrısı. Ağrı parmak ucuyla gösterilebilir ve göğüs kafesine bastırmakla değişebilir.
• Tanıdık örüntü. Daha önce aynı biçimde yaşanmış ataklar vardır ve tetikleyici çoğunlukla bilinir.
• Hızlı geri dönüş. Atak sonrası kişi bitkin olsa da şikâyetler büyük ölçüde geçer.

Çarpıntının kendisi ayrı bir başlıktır. Çarpıntının ne zaman inceleme gerektirdiği ve hangi kayıtlarla değerlendirildiği çarpıntının değerlendirilmesi sayfasında anlatılmıştır.

Kalp lehine tartan bulgular

Bazı bulgular varlığıyla dengeyi kalp tarafına çeker. Dördü bir arada geldiğinde bekleme süresi kalkar:

1. Eforla ilişki. Yürürken ya da merdiven çıkarken başlayıp durunca hafifleyen baskı.
2. Yayılma. Rahatsızlığın kola, çeneye, boyuna ya da sırta uzanması.
3. Soğuk terleme ve bulantı. Bu iki bulgunun birlikte ortaya çıkması ciddi tabloyu düşündürür.
4. Süre ve seyir. Yirmi dakikayı geçen, geçmeyen ve giderek ağırlaşan şikâyet.

Göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığını ayırt eden ölçütler göğüste baskı ve sıkışma sayfasında ayrıntılı ele alınmıştır. Kalp krizinin nedenleri ve tedavi basamakları ise Kalp Krizi sayfasında anlatılmıştır.

Değerlendirme nasıl yapılır?

İlk basamak muayene ve elektrokardiyografi kaydıdır. Kayıt şikâyet sürerken çekildiğinde değeri artar; bu nedenle başvuru geciktirilmemelidir.

İkinci basamak kalp kası hasarını gösteren kan tetkikidir. Bu tetkik tabloyu büyük ölçüde ayırır ve gerektiğinde belirli aralıklarla yinelenir.

Şikâyetin ön planı çarpıntı ise ritim kaydı istenir. Atak sırasında kalbin ne yaptığını gösteren kayıtların nasıl alındığı yirmi dört saatlik ritim kaydı sayfasında anlatılmıştır.

Şikâyet eforla geliyorsa yüklenme testi ve görüntüleme gündeme gelir. Bu basamaklar sonunda tablonun kalp kaynaklı olup olmadığı açıklığa kavuşur ve kaygı bozukluğu varsa uygun yönlendirme yapılır.

İki tanı bir arada olabilir

Sık yapılan hata, bir tanının diğerini dışlayacağını varsaymaktır. Oysa kalp hastalığı olan kişide panik atak da görülebilir; panik atak öyküsü olan kişide gerçek bir damar darlığı da bulunabilir.

Bu nedenle değerlendirme "hangisi" sorusuyla değil, "ikisi birlikte var mı" sorusuyla yapılır. Kalp kaynaklı tablo dışlandığında kaygı tedavisi rahatlıkla planlanır; dışlanmadan verilen "panik atak" yorumu risk taşır.

Şikâyetin tekrarlayan biçimde yaşanması da değerlendirmeyi gereksiz kılmaz. Atağın süresi uzadıysa, efor sırasında başladıysa ya da yeni bulgular eklendiyse tablo eskisinin aynısı değildir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Göğüste baskı ya da sıkışma yirmi dakikadan uzun sürüyorsa, kola, çeneye ya da sırta yayılıyorsa, soğuk terleme, bulantı ya da giderek artan nefes darlığı eşlik ediyorsa 112'yi arayın. Bu tabloda panik atak varsayımıyla beklemek doğru değildir.

Bayılma, dengesizlik ya da bilinç bulanıklığı eklendiğinde bekleme süresi tümüyle kalkar. Kalp krizi anında yapılacaklar sırası ilk dakikalarda yapılacaklar rehberinde adım adım anlatılmıştır.

Atakları tekrarlayan ve kalp kaynaklı tablo açısından değerlendirilmek isteyen kişiler, ellerindeki kayıtlarla randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilir.