Sessiz Kalp Krizi

Sessiz kalp krizi, klasik göğüs ağrısı olmadan geçirilen kalp krizidir. Yorgunluk, mide bölgesinde rahatsızlık, nefes darlığı ve terleme sık görülen bulgulardır. Tablo fark edilmediği için tedavi gecikir; bu nedenle şeker hastalığı olanlarda ve ileri yaşta olağandışı belirtiler ciddiye alınmalıdır.

Sessiz kalp krizi ne anlama gelir?

Kalp krizi, kalbi besleyen bir damarın tıkanmasıyla o bölgedeki kas dokusunun beslenmesiz kalmasıdır. Tablonun adı "sessiz" olsa da olayın kendisi sessiz değildir; hasar aynı biçimde oluşur.

Sessiz olan yalnızca belirtidir. Klasik tablo göğüs ortasında baskı, sıkışma ve kola yayılan ağrıdır. Bir grup hastada bu ağrı hiç ortaya çıkmaz ya da o kadar hafif kalır ki başka nedenlere bağlanır.

Sonuç, tanının gecikmesidir. Kalp krizinde kazanılan her dakika kurtarılan kas dokusu anlamına gelir; bu nedenle fark edilmeyen tablo, fark edilen tablodan daha ağır seyredebilir.

Hangi belirtilerle seyreder?

Sessiz seyreden kalp krizinde belirtiler vardır, ancak yönlendirici değildir. En sık bildirilen bulgular şunlardır:

• Olağandışı yorgunluk. Kişi alışık olduğu işi yaparken erken yorulur ve bu durum günlerce sürer.
• Mide bölgesinde rahatsızlık. Yanma ve dolgunluk hazımsızlık sanılır; antiasit ilaçlarla geçmeyen şikâyet dikkat çekicidir.
• Nefes darlığı. Merdiven çıkarken ya da yürürken nefesin daha çabuk yetmemesi kalp kaynaklı olabilir.
• Soğuk terleme ve bulantı. Bu iki bulgu birlikte ortaya çıktığında kalp kökenli olma olasılığı yükselir.
• Çene, boyun, sırt ya da omuzda rahatsızlık. Ağrı göğüste değil, komşu bölgelerde duyulabilir.

Bu bulguların hepsi kalp dışı nedenlerle de ortaya çıkar. Ayırt edici olan, bulgunun eforla ilişkisi ve yeni başlamış olmasıdır. Göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığını ayırt eden ölçütler göğüs ağrısının değerlendirilmesi sayfasında, nefes darlığının değerlendirilmesi ise soluk almada güçlük sayfasında anlatılmıştır.

Kimlerde daha sık görülür?

Sessiz seyir rastgele dağılmaz. Dört grup öne çıkar:

1. Şeker hastalığı olanlar. Yıllar içinde ağrıyı ileten sinirler etkilenir ve uyarı zayıflar.
2. İleri yaştaki kişiler. Belirti eşiği yükselir; şikâyet yaşa ya da yorgunluğa bağlanır.
3. Kadınlar. Klasik olmayan bulgular kadınlarda daha sık bildirilmiştir.
4. Böbrek hastalığı olanlar. Eşlik eden hastalıklar tablonun okunmasını güçleştirir.

Bu gruplarda değerlendirme eşiği düşük tutulur. Şikâyet belirsiz olsa bile yeni başlamışsa ve efor kapasitesini düşürüyorsa inceleme geciktirilmez.

Geçmişte geçirilmiş olduğu nasıl anlaşılır?

Sessiz kalp krizi çoğunlukla geriye dönük olarak fark edilir. İlk ipucu genellikle başka bir nedenle çekilen elektrokardiyografi kaydında görülür: eski hasarın bıraktığı izler kayda yerleşmiş olabilir.

İkinci basamak ekokardiyografi incelemesidir. Kalp kasının bir bölümünün diğerlerine göre daha az kasıldığı görülürse eski bir hasardan kuşkulanılır.

Kuşkunun kesinleştirilmesi ve etkilenen damarın belirlenmesi için ileri görüntüleme yöntemleri kullanılır. Bu aşamada karar, şikâyetin sürüp sürmediğine ve kalbin kasılma gücüne göre verilir.

Eski bir hasar saptanırsa ne yapılır?

Eski hasarın saptanması iki şeyi birlikte söyler: damar hastalığı vardır ve bir olay çoktan yaşanmıştır. Bundan sonraki hedef yeni bir olayın önlenmesidir.

Bu hedefe dört başlıkla ulaşılır:

• İlaç tedavisi. Pıhtı önleyici tedavi ve kolesterol düşürücü tedavi, hasarın yeniden oluşmasını engellemeyi amaçlar.
• Risk etkenlerinin denetimi. Tansiyon, kolesterol, şeker ve kilo hedefleri yazılı olarak belirlenir.
• Sigaranın bırakılması. Damar hastalığında en hızlı kazanç sağlayan adımdır.
• Takip düzeni. Kalbin kasılma gücü düşmüşse kontrol sıklığı buna göre planlanır.

Kalp krizinin nedenleri, tanı basamakları ve tedavi seçenekleri Kalp Krizi sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır. Kolesterol hedeflerinin nasıl belirlendiği ise kan yağlarının yüksekliği sayfasında ele alınmıştır.

Bekleme neden bu kadar zararlı?

Kalp kası beslenmesiz kaldığı her dakikada bir bölümünü kaybeder. Kaybedilen doku onarılmaz; yerini kasılmayan nasır dokusu alır.

Bu nedenle geç fark edilen tabloda kalbin kasılma gücü kalıcı olarak düşebilir. Kalp yetmezliği, ritim bozukluğu ve efor kapasitesinde azalma bu düşüşün sonucudur.

Belirtiler hafif olduğunda insan doğal olarak bekler. Oysa kararın ölçütü belirtinin şiddeti değil, süresi ve niteliğidir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Göğüste baskı ya da sıkışma yirmi dakikadan uzun sürüyorsa, buna soğuk terleme, bulantı, nefes darlığı ya da kola, çeneye, sırta yayılma eşlik ediyorsa 112'yi arayın. Kendi aracınızla hastaneye gitmeye çalışmayın; ambulansta tedavi yolda başlar.

Aynı tabloda bayılma, dengesizlik ya da bilinç bulanıklığı varsa bekleme süresi tümüyle kalkar. Kalp krizi anında yapılacaklar sırası kalp krizinde ilk yardım adımları rehberinde adım adım anlatılmıştır.

Şikâyetiniz günlerdir süren yorgunluk, efor kapasitesinde düşüş ya da yeni başlamış nefes darlığı ise acil tablo değildir; ancak değerlendirme geciktirilmemelidir. Elinizdeki kayıtlarla randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.