Gece Yükselen Tansiyon

Sağlıklı bir düzende tansiyon gece gündüzün altına iner. Bu düşüşün yetersiz kalması ya da değerlerin gece yükselmesi, kalp, böbrek ve damarlar üzerindeki yükün kesintisiz sürdüğünü gösterir. Örüntü evde yapılan gündüz ölçümleriyle anlaşılmaz; yirmi dört saatlik kayıt gerekir. Nedenleri arasında uyku apnesi, tuz fazlalığı, böbrek hastalıkları ve ilacın etki süresinin günü tamamlamaması bulunur.

Tansiyonun gün içindeki ritmi

Tansiyon gün boyunca sabit değildir. Belirli bir ritim izler ve bu ritim bedenin uyku-uyanıklık düzeniyle bağlantılıdır.

Beklenen seyir şöyledir: sabah uyanmayla birlikte değerler yükselir, gün içinde etkinliğe göre dalgalanır, akşam azalmaya başlar ve uykuda en düşük düzeye iner.

Gece düşüşünün nedeni basittir. Uykuda bedenin uyarılma düzeyi azalır, kalp hızı yavaşlar ve damarlardaki direnç düşer. Kalp bu saatlerde daha hafif bir yük altında çalışır.

Bu dinlenme döneminin ortadan kalkması, hastalığın gidişini değiştiren bir ayrıntıdır.

Gece düşüşü olmayan örüntü

İki ayrı durumdan söz edilir. Birincisinde gece düşüşü beklenenin altında kalır. İkincisinde değerler gece gündüzün üzerine çıkar.

Her ikisinin ortak anlamı şudur: kalp, böbrek ve damarlar yirmi dört saat boyunca yüksek basınca maruz kalır. Yükün kesintisiz sürmesi, hedef organlardaki etkilenmenin daha erken ortaya çıkmasıyla ilişkilidir.

Bu örüntünün sinsi yanı, yakınma vermemesidir. Kişi gündüz ölçümlerini normal gördüğü için tedavinin yeterli olduğunu düşünür. Hastalığın uzun dönemli gidişi ve izlem düzeni tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Arkasında ne olabilir?

Gece yükselmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Uyku apnesi. Uykuda solunumun kısa süreli duraklaması, her duraklamada bedeni uyarır ve basıncı yükseltir. Gürültülü horlama, tanıklı solunum duraklamaları ve gündüz aşırı uykululuk bu tabloyu düşündürür. Ayrıntılar uykuda solunum durmasının kalbe etkisi sayfasında toplanmıştır.
• Tuz tüketiminin fazlalığı. Tuza duyarlı kişilerde gece düşüşü belirgin biçimde azalır. Tuzun gizli kaynakları tuzun tansiyon üzerindeki etkisi yazısında anlatılmıştır.
• Böbrek hastalıkları. Böbrek işlevinin azalması bu örüntüyle sık birlikte bulunur.
• Şeker hastalığı. Sinir sistemini etkileyen uzun süreli şeker yüksekliği gece ritmini bozabilir.
• İlacın etki süresinin günü tamamlamaması. Gün içinde alınan ilacın etkisi gece sonuna doğru zayıflayabilir.
• Gece çalışma düzeni. Vardiyalı çalışmada uyku-uyanıklık ritmi kayar.
• Hormon kaynaklı nedenler. Bazı hormon fazlalıkları bu tabloya yol açar ve ayrıca araştırılır.

Nasıl saptanır?

Burada en çok yapılan hata, gece yükselmesini evde tutulan gündüz kayıtlarından anlamaya çalışmaktır. Bu yolla anlaşılmaz. Gündüz kayıtlarının hangi aralığa düştüğünü görmek için tansiyon değeri yorumlama aracı kullanılabilir; ancak gece örüntüsü için bu tablo yeterli olmaz.

Evde yapılan ölçüm değerlidir ve tedavinin izlenmesinde ana araçtır; doğru yöntemi evde ölçüm kuralları rehberinde anlatılmıştır. Ancak uyurken ölçüm yapamazsınız.

Gece değerini gösteren yöntem yirmi dört saatlik kayıttır. Cihaz belirli aralıklarla, uyku boyunca da ölçüm yapar; rapor gündüz ve gece ortalamalarını ayrı verir. Kaydın nasıl takıldığı ve nelere dikkat edildiği gün ve gece tansiyon kaydı sayfasında anlatılmıştır.

Bu kaydın çözdüğü başka bir soru da vardır: muayenede yüksek, evde normal çıkan değerler. O tablonun ayrıntısı muayenehanede yükselen tansiyon yazısında ele alınmıştır.

Gece uyanıp ölçüm yapmak çözüm değildir. Uyanma sırasındaki uyarılma değeri yükseltir ve sonuç gerçek gece değerini yansıtmaz.

Saptandıktan sonra ne yapılır?

İzlenen yol şu başlıklardan oluşur:

1. Neden araştırılır. Uyku apnesi kuşkusu varsa bu başlık öne alınır; böbrek işlevi ve kan şekeri gözden geçirilir.
2. Tuz tüketimi ölçülür. Gizli tuz kaynakları gün içinde beklenenden fazla paya sahip olur.
3. İlaç düzeni gözden geçirilir. Etki süresi, bölünmüş kullanım ve alım saati bu aşamada değerlendirilir. Kullanım kuralları tansiyon ilaçlarının kullanım düzeni rehberinde anlatılmıştır.
4. Uyku düzeni ele alınır. Uyku süresinin kısalması ve bölünmesi basıncı yükseltir.
5. Kayıt yinelenir. Düzenleme sonrası etkinin görülmesi için izlem gerekir.

Üçüncü başlıkta kritik bir uyarı var: ilaç saatini kendi başınıza değiştirmeyin. Yanlış zamanlama gündüz değerlerinin aşırı düşmesine ve baş dönmesi ile düşmelere yol açabilir.

Eşlik eden bulgular

Gece yükselen tansiyonla birlikte sorulması gereken başlıklar şunlardır: gece sık idrara kalkma, sabah baş ağrısıyla uyanma, dinlenmemiş uyanma, gündüz uykululuk ve gece gelen nefes darlığı.

Gece yatınca ortaya çıkan ya da oturmakla geçen gece gelen nefes darlığı ayrı bir başlıktır ve kalp yetmezliği açısından değerlendirilir.

Gece ortaya çıkan çarpıntı da benzer biçimde incelenir; ayrıntısı gece gelen çarpıntı yazısında anlatılmıştır.

Ne zaman hemen başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Olağandışı şiddette ve ani başlayan baş ağrısı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı
• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye yayılan rahatsızlık
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı ya da oturarak uyanma
• Görmede ani bozulma
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma duyusu

Bu bulgular yoksa doğru yaklaşım ölçüm kayıtlarınızı ve ilaç listenizi toplayıp randevu almaktır. Değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.