Kış Aylarında Kalp Krizi Riski

Soğuk havalarda kalp krizi başvurularının arttığı bilinmektedir. Soğuk damarları büzer, tansiyonu yükseltir ve kalbin iş yükünü artırır; kış aylarında sıklaşan solunum yolu enfeksiyonları ile hareketsizlik de bu yüke eklenir. Soğuk tek başına damarı tıkamaz, ancak zemininde darlık bulunan kişide tabloyu tetikleyebilir.

Kışın kalp krizi neden artar?

Kalp krizi başvurularının kış aylarında yükseldiği uzun süredir bildirilmektedir. Bu artışın tek bir nedeni yoktur; birbirini besleyen birkaç değişiklik aynı dönemde bir araya gelir.

Temel mantık şudur: kalp krizi çoğu zaman zemininde bulunan bir damar darlığının üzerine binen ek yükle ortaya çıkar. Soğuk hava da bu ek yükü oluşturan etkenlerden biridir. Damar darlığının nasıl geliştiği ve hangi aşamada tedavi gerektiği kalp damarlarında darlık sayfasında anlatılmıştır.

Soğuğun damar üzerindeki etkisi

Soğuk havaya çıkıldığında vücut ısısını korumak için deriye giden damarlar büzüşür. Bu tepkinin kalp açısından üç sonucu vardır.

Tansiyon yükselir. Damarların daralması kanın önündeki direnci artırır ve kan basıncı yükselir. Kış aylarında ev ölçümlerinin yaz dönemine göre yüksek seyretmesi bu nedenle beklenen bir bulgudur. Tansiyon yüksekliğinin nasıl izlendiği tansiyon yüksekliği sayfasındadır.

Kalbin iş yükü artar. Yükselen basınca karşı çalışan kalp daha çok oksijene gereksinim duyar. Damarında darlık bulunan kişide bu gereksinim karşılanamayabilir.

Kanın pıhtılaşma eğilimi değişir. Soğuk havada pıhtılaşmayı kolaylaştıran değişiklikler bildirilmiştir. Darlık zemininde bu eğilim tıkanmayı hızlandırabilir.

Riski artıran diğer kış etkenleri

Soğuğun kendisi tablonun yalnızca bir parçasıdır. Kış aylarında şu başlıklar da devreye girer:

• Solunum yolu enfeksiyonları. Ateşli hastalık kalp hızını ve oksijen gereksinimini yükseltir; ağır seyreden tablolarda kalp üzerindeki yük belirginleşir.
• Hareketsizlik. Dışarı çıkmanın azaldığı dönemde günlük adım sayısı düşer, kilo artışı ve tansiyon yükselmesi bunu izler.
• Beslenme düzeninin değişmesi. Kış sofrasında tuzlu ve hamur işi ağırlıklı seçimler artar.
• Ani ve ağır işler. Kar küremek, odun taşımak ya da aracı itmek soğukta yapılan ani zorlanmalardır.
• Sıcaktan soğuğa hızlı geçiş. Damarların genişlediği bir ortamdan doğrudan soğuğa çıkmak tansiyonda hızlı oynamalara yol açabilir.

Bu başlıkların ortak yanı, hepsinin kalbin oksijen gereksinimini kısa sürede artırmasıdır.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Kış önlemleri herkes için geçerlidir, ancak aşağıdaki gruplarda daha titiz davranılır:

1. Kalp damar hastalığı bilinen kişiler. Daha önce kalp krizi geçirmiş, stent takılmış ya da bypass yapılmış olanlar bu gruba girer.
2. Tansiyon yüksekliği bulunanlar. Mevsimsel yükselme bu kişilerde daha belirgin görülür.
3. Kalp yetmezliği izlenenler. Enfeksiyon ve tuz yükü dengeyi hızla bozabilir.
4. Şeker hastalığı olanlar. Göğüs ağrısı bu grupta silik seyredebildiği için tablo geç fark edilir.
5. İleri yaştaki kişiler. Soğuğa uyum yavaşlar ve tansiyon oynamaları daha kolay ortaya çıkar.
6. Kış aylarında ağır iş yapan, ancak yılın kalanında hareketsiz olan kişiler.

Kışın nelere dikkat edilir?

Aşağıdaki başlıklar günlük yaşamda uygulanabilir ve yükün önemli bölümünü azaltır:

• Katmanlı giyinin. Başlık, eldiven ve boyunluk ısı kaybını belirgin biçimde azaltır.
• Soğuğa çıkmadan önce ısınma payı bırakın. Kapıdan doğrudan çıkmak yerine bir süre koridorda bekleyin.
• Ağır işleri bölerek yapın. Kar küreme gibi işleri kalp hastası kişi üstlenmez; üstlenmek zorundaysa ara vererek ilerler.
• Yürüyüşü günün ılık saatine alın. Tempoyu yavaş artırın ve rüzgâra karşı yürümekten kaçının.
• Tansiyonu evde ölçmeyi sürdürün. Mevsimsel yükselme ancak yazılı kayıtla görülür.
• İlaçları aksatmayın. Kış dönemi ilaç düzeninin gevşetildiği bir dönem değildir.
• Mevsimsel aşılamayı hekiminize sorun. Kalp hastalarında koruyucu yaklaşımın parçası olarak değerlendirilir.

Hareketin tümüyle bırakılması doğru bir karar değildir. Kalp hastalığı bulunan kişide egzersizin nasıl planlandığı kalp hastasında egzersiz rehberinde anlatılmıştır.

Belirtiyi soğuğa bağlamak en sık yapılan yanlıştır

Kış aylarında göğüsteki baskı ya da sıkışma kolayca başka bir nedene bağlanır: üşüme, kas ağrısı, nezle ya da yorgunluk. Bu yorum tanının gecikmesinin başlıca nedenidir.

Ayırt edici ölçüt bellidir. Yakınma yeni başlamışsa, eforla ortaya çıkıp dinlenmekle azalıyorsa ya da giderek daha kısa yürüyüşlerde beliriyorsa değerlendirme geciktirilmez. Göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığını ayıran ölçütler göğüs ağrısının değerlendirilmesi sayfasında tek tek verilmiştir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Göğüste baskı ya da sıkışma yirmi dakikadan uzun sürüyorsa 112'yi arayın. Aşağıdaki bulguların eşlik etmesi bekleme süresini tümüyle kaldırır:

• Kola, çeneye ya da sırta yayılan rahatsızlık
• Soğuk terleme ve bulantı
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Bayılma ya da bilinç bulanıklığı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı

Soğuk havada dışarıda beklemek yerine kapalı ve ılık bir ortama geçin, kendi aracınızla yola çıkmayın. Kriz anında izlenecek sıra kalp krizinde ilk yardım adımları rehberinde adım adım anlatılmıştır; tablonun tanı ve tedavi basamakları ise kalp krizinin seyri ve tedavisi sayfasındadır.

Acil olmayan bir değerlendirme ve kış dönemi ilaç düzeninizin gözden geçirilmesi için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.