Tansiyon İlacı Ömür Boyu mu Kullanılır?

Tansiyon ilacı, yüksekliğin nedeni ortadan kalkmadığı sürece sürdürülür; bu nedenle çoğu kişide kullanım uzun sürelidir. Ancak "ömür boyu" ifadesi kuralı tam anlatmaz. Kilo kaybı, tuz kısıtı, düzenli hareket, alkolün azaltılması ve uyku apnesinin tedavisi dozun azaltılmasını gündeme getirebilir. Nedeni bulunup düzeltilebilen tansiyon biçimlerinde ilaç tümüyle bırakılabilir. Kendi kararıyla kesmek ise tansiyonun haftalar içinde eski düzeyine dönmesiyle sonuçlanır.

Sorunun arkasındaki endişe

Bu soruyu soran kişi genellikle iki şeyden kaygılanır: ilaca bağımlı hâle gelmek ve uzun süreli kullanımın zarar vermesi.

İki kaygının da yanıtı nettir. Tansiyon ilaçları bağımlılık yapmaz; bırakıldığında ortaya çıkan yükselme bir yoksunluk belirtisi değil, hastalığın geri dönmesidir. Uzun süreli kullanımın yan etkileri ise izlenebilir ve çoğu zaman ilaç grubu değiştirilerek çözülür.

Yine de soru haklı bir yer taşıyor. "Ömür boyu" ifadesi kuralı tam anlatmaz ve gereksiz bir kaderci ton kurar. Doğru cümle şudur: ilaç, yüksekliğin nedeni sürdüğü sürece sürdürülür.

İlaç gruplarının günlük kullanımı, atlanan doz ve bilinen yan etkiler tansiyon ilaçlarının kullanım düzeni rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.

İlaç neyi tedavi ediyor?

Buradaki ayrım bütün yanıtın temelini kurar.

İlaç tansiyonu düşürür. Tansiyonu yükselten mekanizmayı ortadan kaldırmaz. Damar duvarının sertliği, böbreğin tuz dengesi, hormon düzeni ve kalıtsal yatkınlık yerinde kalır.

Bu nedenle ölçümün normale dönmesi, hastalığın geçtiğini göstermez. Normal ölçüm, ilacın çalıştığını gösterir.

Hedef de bir sayıyı düzeltmek değildir. Amaç felç, kalp krizi, kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği ve göz etkilenmesi riskini azaltmaktır. Hastalığın uzun dönemli gidişi ve organ etkilenmesi tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Doz azaltma hangi durumlarda gündeme gelir?

Azaltma bir ödül değil, mekanizmanın gerçekten değiştiği durumlarda verilen bir karardır. Gündeme getiren başlıklar şunlardır:

• Belirgin kilo kaybı. Kilo, tansiyon üzerinde en çok çalışılmış değiştirilebilir etkendir.
• Tuz tüketiminin gerçekten azalması. Sofra tuzluğunun kaldırılması tek başına yetmez; hazır ürünlerin payının azalması gerekir. Dökümü tuzun tansiyon üzerindeki etkisi yazısında verilmiştir.
• Düzenli hareketin yerleşmesi. Süreklilik, yoğunluktan daha belirleyicidir. Planlamanın nasıl yapıldığı düzenli hareketin planlanması rehberinde anlatılmıştır.
• Alkol tüketiminin azaltılması. Tansiyon üzerindeki yansıması hızlı görülür; ayrıntısı alkolün tansiyon üzerindeki payı yazısında ele alınmıştır.
• Uyku apnesinin tedavi edilmesi. Tedavi edilmemiş apne, ilaca yanıtı sınırlayan bilinen bir başlıktır.
• Sigaranın bırakılması. Tansiyon üzerindeki etkisi dolaylıdır, ancak damar riskindeki azalma belirgindir.

Bu başlıklardan biri sağlandığında doz kendiliğinden azaltılmaz. Değişiklik ölçümle gösterilir, sonra karar verilir.

Nedeni düzeltilebilen tansiyon

Tansiyon yüksekliğinin büyük bölümünde tek bir neden bulunmaz. Buna karşılık bir azınlıkta, saptanıp düzeltilebilen bir neden vardır.

Bu gruba giren başlıklar şunlardır: böbrek atardamarının daralması, böbrek hastalıkları, bazı hormon fazlalıkları, uyku apnesi ve tansiyonu yükselten ilaç ya da ürünlerin kullanımı.

Son başlık sıklıkla atlanır. Ağrı kesicilerin bir bölümü, burun damlaları, bazı hormon içeren ilaçlar, kortizon türevleri, zayıflama ürünleri ve bitkisel karışımlar tansiyonu yükseltebilir.

Bu nedenlerin araştırılması bazı durumlarda öne alınır. Tansiyonun genç yaşta başlaması, çok yüksek değerlerle ortaya çıkması, birden çok ilaca karşın denetime girmemesi ya da daha önce denetimdeyken aniden bozulması bu gruptadır.

Kendi kararıyla bırakmanın sonucu

Sık rastlanan sıra şöyle işler: ölçümler normale döner, kişi ilacın gereksiz olduğunu düşünür ve kullanmayı bırakır.

Olan şudur. Tansiyon genellikle haftalar içinde önceki düzeyine döner. Bir bölüm kişide bu dönüş daha hızlı ve daha yüksek olur. Yükselme yakınma vermediği için fark edilmez; bu arada damar, kalp ve böbrek yükü sürer.

İkinci bir risk, ani kesmeye bağlı yükselmedir. Bazı ilaç gruplarının birden bırakılması çarpıntı, baş ağrısı ve belirgin tansiyon yükselmesi yapabilir. Ani yükselme karşısında ne yapılacağı tansiyonun ani yükselmesinde izlenen yol yazısında anlatılmıştır.

Bu yüzden bırakma da azaltma gibi bir karardır ve kademeli yapılır.

Karar nasıl verilir?

İzlenen sıra şöyledir:

1. Evde ölçüm kaydı toplanır. Kararın dayanağı budur; yöntemi evde ölçüm kuralları rehberinde anlatılmıştır.
2. Muayene ölçümünün güvenilirliği sorgulanır. Muayenede yükselen, evde normal seyreden tabloya muayenehanede yükselen tansiyon yazısında değinilmiştir.
3. Gerekirse gün boyu kayıt alınır. Gündüz ve gece ortalamalarını ayrı veren yöntem gün ve gece tansiyon kaydı sayfasında anlatılmıştır.
4. Organ etkilenmesi gözden geçirilir. Böbrek işlevi, kalp kası kalınlığı ve göz bulguları değerlendirmeye girer.
5. Doz kademeli azaltılır. Tek adımda kesilmez; her basamak ölçümle izlenir.
6. Yükselme görülürse geri dönülür. Azaltma başarısız olduğunda önceki basamağa dönmek bir gerileme değil, izlemin işlemesidir.

Bu sıranın anlamı şudur: azaltma kararı bir tahminle değil, elinizdeki kayıtla verilir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Aşağıdaki bulgular varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Olağandışı şiddette ve ani başlayan baş ağrısı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı
• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye yayılan rahatsızlık
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Görmede ani bozulma
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma duyusu

Bu bulgular yoksa doğru yaklaşım ölçüm kayıtlarınızı ve ilaç listenizi toplayıp randevu almaktır. İlacınızı randevuya kadar düzeninde kullanmayı sürdürün. Değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.