Eko Raporu Nasıl Okunur?

Ekokardiyografi raporu, kalbin boşluk ölçüleri, duvar kalınlığı, kasılma gücü ve kapakların durumunu sıralayan bir ölçüm listesidir. Raporun tek bir satırı tanı anlamına gelmez; aynı ölçüm farklı kişilerde farklı okunur. Yorumun değerini belirleyen üç şey vardır: belirtiler, önceki raporla karşılaştırma ve ölçümlerin birbiriyle uyumu.

Raporun bölümleri

Eko raporları farklı merkezlerde farklı biçimde yazılır, ancak içerik genellikle aynı sırayı izler. Dört ana bölüm bulunur.

Boşluk ölçüleri. Kalbin dört odasının genişliği ve hacmi verilir. Genişleme, odanın uzun süre fazla yükle çalıştığını düşündürür.

Duvar kalınlığı ve kas yapısı. Kalp kasının kalınlığı ölçülür. Kalınlaşma en sık uzun süreli basınç yükünün sonucudur.

Kasılma ve gevşeme işlevi. Kalbin kanı ne kadar güçlü attığı ve yeniden dolmak için ne kadar rahat gevşediği ayrı ayrı değerlendirilir.

Kapaklar. Dört kapağın her biri için darlık ve kaçak derecesi yazılır.

İncelemenin nasıl yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve hangi durumlarda istendiği eko incelemesinin yapılışı sayfasında anlatılmıştır.

Ejeksiyon fraksiyonu ne anlatır?

Raporda en çok dikkat çeken satır genellikle ejeksiyon fraksiyonudur. Bu oran, kalbin her kasılmada boşluktaki kanın ne kadarını dışarı attığını gösterir ve yüzde olarak verilir.

Erişkinde beklenen aralık genellikle yüzde elli ile yüzde yetmiş arasındadır. Değer bu aralığın altına indiğinde kasılma gücü azalmış kabul edilir; belirgin düşüklükte izlem ve ilaç düzeni kurulur.

Burada iki yanlış sık yapılır. Birincisi, oranın yüzde yüz olmasının beklenmesidir; sağlıklı kalp de her kasılmada boşluğu tümüyle boşaltmaz. İkincisi, oranın normal çıkmasının her şeyin yolunda olduğu biçiminde okunmasıdır; kalp yetmezliği kasılma gücü korunmuşken de görülebilir.

Oranın düşük olduğu tabloda tanı ölçütleri ve tedavi basamakları yetmezlik tablosunun izlemi sayfasında ele alınmıştır. Evre ile yakınma sınıfının neden ayrı şeyler olduğu ise evre ile sınıf arasındaki fark yazısında anlatılmıştır.

Boşluk ölçüleri ve duvar kalınlığı

Boşlukların genişlemesi tek bir nedene bağlanmaz. Uzun süreli basınç yükü, kapak kaçağı, geçirilmiş kalp krizi ve kalp kasını etkileyen hastalıklar bu bulguyu yapabilir.

Duvar kalınlaşmasının en sık nedeni ise uzun süre denetim altında tutulmamış tansiyon yüksekliğidir. Kalp, yüksek basınca karşı çalışırken kas kütlesini artırır. Bu yanıt başlangıçta işe yarar, ancak zamanla gevşemeyi zorlaştırır.

Bu nedenle kalınlaşma saptanan kişide ilk iş tansiyon izlemini sıkılaştırmaktır. Ölçüm düzeni ve hedeflerin nasıl belirlendiği tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Raporda sık görülen bir not da gevşeme işleviyle ilgilidir. "Diyastolik fonksiyon bozukluğu" ifadesi, kalbin kasılmasıyla değil yeniden dolmasıyla ilgili bir güçlüğü anlatır ve ileri yaşta sıkça görülür.

Kapaklarla ilgili satırlar

Kapak bölümünde iki kavram geçer. Darlık, kapağın yeterince açılmaması; kaçak, kapandıktan sonra bir miktar kanın geri sızmasıdır. Her ikisi de hafif, orta ve ileri derece olarak sınıflanır.

Hafif düzeyli kaçak sık görülür ve çoğu kişide tedavi gerektirmez. Bu satırın tek başına kaygı kaynağı olmaması gerekir; önemli olan derecenin yanında kalbin boşluk ölçüleri ve belirtilerin varlığıdır.

Orta ve ileri derecede bulgularda izlem aralığı kısalır ve karar belirtilerle birlikte verilir. Kapak sorunlarının tipleri, izlem sıklığı ve girişim ölçütleri kapaklardaki darlık ve kaçak sayfasında ele alınmıştır.

Sık yanlış okunan ifadeler

Aşağıdaki başlıklar raporlarda sık geçer ve sık yanlış anlaşılır:

1. "Sınırda" ifadesi. Ölçümün beklenen aralığın kenarında olduğunu anlatır, hastalık adı değildir.
2. "Eser" ya da "iz düzeyinde" kaçak. Ölçülebilen en düşük derecedir ve çoğu zaman önemsizdir.
3. "Görüntü kalitesi sınırlı" notu. Ölçümlerin güvenilirliğinin düştüğünü bildirir; gerekirse inceleme tekrarlanır.
4. "Ileri inceleme önerilir" notu. Bir sonucun değil, bir sorunun işaretidir ve genellikle ek test gerektirir.
5. Yalnız sayıların karşılaştırılması. Farklı merkezlerde alınan ölçümler arasındaki küçük farklar kötüleşme olarak okunmaz.

Son madde ayrıca önemlidir. Eko ölçümleri uygulayan kişiye, cihaza ve görüntü kalitesine göre bir miktar değişir; bu nedenle karşılaştırma yapılırken belirtilerin seyri de hesaba katılır.

Rapor tek başına tanı değildir

Eko, kalbin yapısını ve çalışmasını gösteren bir görüntüleme yöntemidir. Damarların içindeki darlığı doğrudan göstermez; bu nedenle göğüs ağrısıyla gelen kişide eko tek başına yeterli olmaz.

Damar darlığı kuşkusunda eforla yapılan inceleme ya da görüntüleme yöntemleri gündeme gelir. Karar, yakınmanın özelliklerine ve kişinin risk profiline göre verilir.

Nefes darlığıyla gelen kişide ise eko değerlendirmenin merkezindedir, ancak tek başına değildir. Yakınmanın hangi durumlarda kalp kaynaklı düşünüldüğü nefes darlığının kalp kaynaklı olup olmadığı sayfasında anlatılmıştır.

Raporunuzu değerlendirmeye götürürken yanınızda önceki eko çıktılarınız, ilaç listeniz ve varsa ev tansiyon kayıtlarınız bulunsun. Hazırlığın ayrıntısı muayeneye hazırlık rehberinde verilmiştir.

Ne zaman hemen başvurulur?

Eko raporunun okunması planlı bir iştir ve acil bir konu değildir. Ancak aşağıdaki bulgular varsa randevu beklenmez; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye yayılan rahatsızlık
• Dinlenmekle geçmeyen ya da gece uykudan uyandıran nefes darlığı
• Bayılma veya bayılacak gibi olma duyusu
• Günler içinde hızlı kilo artışıyla birlikte bacaklarda belirgin şişlik
• Durmayan ve çok hızlı seyreden çarpıntı

Bu bulgular yoksa doğru yaklaşım raporu önceki çıktılarınızla birlikte değerlendirmeye götürmektir. Randevu için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.