Kalp Büyümesi Nedir?

"Kalp büyümesi" bir hastalık adı değil, bir ölçüm bulgusudur. Üç ayrı durum aynı sözle anlatılır: kas duvarının kalınlaşması, boşlukların genişlemesi ve akciğer filminde kalp gölgesinin geniş görünmesi. Hangisinin olduğunu ayırt eden inceleme ekokardiyografidir. Nedeni bulunmadan büyüme tek başına tedavi edilmez.

Üç ayrı tablo, tek bir söz

Hastaların elinde çoğu zaman tek bir cümle bulunur: "kalbiniz büyümüş". Bu cümlenin arkasında birbirinden farklı üç tablo olabilir.

Duvar kalınlaşması. Kalbin kas duvarı kalınlaşır, iç boşluk ise daralır. En sık nedeni uzun süreli tansiyon yüksekliğidir. Kalp yüksek basınca karşı çalışmak zorunda kaldığı için kas kütlesini artırır. Bu bir uyumdur, ancak bedeli vardır: kalınlaşmış kas daha zor gevşer ve daha fazla oksijene gereksinim duyar.

Boşluk genişlemesi. Bu kez odalar büyür, duvar incelir ve kasılma gücü azalır. Kapak kaçakları, geçirilmiş kalp krizi, uzun süren ritim bozuklukları, alkol kullanımı ve bazı kalıtsal hastalıklar bu tabloya yol açar.

Filmde geniş görünen gölge. Akciğer röntgeninde kalp gölgesinin genişliği, nefesin ne kadar tutulduğuna, çekim mesafesine ve göğüs kafesinin yapısına göre değişir. Bu nedenle film bir ön bulgu verir, tanı koymaz.

Bu üç tablonun ayrımı önemlidir, çünkü tedavi yolu farklıdır. Duvar kalınlaşmasında hedef basıncı düşürmek, boşluk genişlemesinde ise kasılma gücünü korumaktır.

Ayrımı yapan inceleme

Büyüme bulgusunun doğrulanması ve sınıflanması kalbin yapısının ölçülmesi ile yapılır. Bu incelemede duvar kalınlığı, boşluk çapları, kasılma gücü ve kapakların durumu ayrı ayrı ölçülür.

Ölçüm tek başına da yeterli değildir. Yanında şu bilgiler istenir:

• Ev tansiyon kayıtları ve kullanılan ilaçların listesi
• Önceki eko ya da film raporları, varsa karşılaştırma için
• Ailede genç yaşta kalp hastalığı ya da ani ölüm öyküsü
• Alkol kullanımı, uyku düzeni ve varsa horlama yakınması
• Nefes darlığının hangi mesafede başladığı

Kalp ritminin değerlendirilmesi için EKG çekilir. Kalınlaşmanın elektriksel izleri bu kayıtta görülebilir, ancak kaydın normal olması büyümeyi dışlamaz.

Nedenler sırayla aranır

Değerlendirmede ilk sorulan soru şudur: kalp neden fazla yük altında çalışıyor?

Tansiyon yüksekliği. En sık nedendir. Basınç yüksek kaldığı sürece kalınlaşma ilerler. İzlemin nasıl yürütüldüğü tansiyon yüksekliğinin izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Kapak hastalıkları. Darlık kalbi basınca karşı, kaçak ise fazla hacme karşı çalıştırır. Basınç yükü aort kapağında darlık, hacim yükü ise mitral kapakta kaçak sayfasında ele alınmıştır.

Kalp kasının kendi hastalıkları. Yük yaratan bir neden bulunamadığında kas dokusunun kendisi incelenir. Bu grup kalp kası hastalıkları başlığı altında toplanır ve bir bölümü kalıtsaldır.

Kasılma gücünün azalması. Genişlemiş ve gücü düşmüş kalpte izlenen yol kalp yetmezliği izlemi sayfasında anlatılmıştır.

Düzensiz ritim. Uzun süre hızlı seyreden ritim bozuklukları kalbi genişletebilir. Ritmin denetim altına alınması bu durumda tedavinin parçasıdır.

Sporcu kalbi karıştırılmamalı

Düzenli ve yoğun antrenman yapan kişilerde kalp ölçüleri normalin üst sınırını aşabilir. Bu uyum, dayanıklılık sporlarında daha belirgindir. Uyumun ayrıntıları ve hastalıktan ayrımında kullanılan ölçütler sporcu kalbi ile hastalığın ayrımı sayfasında anlatılmıştır.

Ayrım yapılırken dinlenmedeki kasılma gücüne, duvar kalınlığının derecesine, aile öyküsüne ve antrenmanın bırakıldığı dönemdeki değişime bakılır. Spor geçmişi olan kişide değerlendirmenin nasıl kurulduğu spor öncesi kalp değerlendirmesi sayfasında anlatılmıştır.

Burada bir uyarı gereklidir. "Sporcu kalbi" açıklaması, incelenmeden verilen bir rahatlama cümlesi olmamalıdır. Genç bir kişide duvar kalınlığı belirgin artmışsa, kalıtsal hastalık ayrımı yapılmadan bu açıklamaya geçilmez.

Büyüme bulunduğunda izlenen yol

Yaklaşım üç basamaklıdır.

1. Neden bulunur. Basınç yükü, hacim yükü, kasılma kaybı ve kas hastalığı sırayla değerlendirilir.
2. Yük azaltılır. Tansiyon hedefe çekilir, kapak sorunu derecelenir, ritim denetime alınır, alkol kesilir ve uyku sorunu araştırılır.
3. Aralıklı ölçüm yapılır. Aynı yöntemle alınan ölçümler karşılaştırılır. Tek bir raporun sayısı değil, zaman içindeki eğilim yol gösterir.

İzlem aralığı bulgunun derecesine göre belirlenir. Hafif kalınlaşmada yıllık ölçüm yeterli olabilir, belirgin genişlemede ise aralık kısaltılır.

Beklemeden başvurulması gereken durumlar

Aşağıdaki bulgular varsa randevu beklenmez; 112 aranır ya da acil servise başvurulur:

• Göğüste baskı veya sıkışma ile birlikte soğuk terleme
• Yattığında artan, oturunca azalan nefes darlığı
• Gece nefes darlığı ile uyanma
• Bayılma ya da efor sırasında bayılacak gibi olma
• Birkaç gün içinde hızla artan bacak şişliği

Bu bulgular yoksa doğru adım, mevcut raporlarla birlikte bir kontrol randevusu almaktır. Değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.