Kalp Doktoruna Ne Zaman Gidilir?

Kardiyoloji başvurusu iki ayrı yoldan gerekir: bir yakınmanın ortaya çıkması ya da yakınma olmadan riskin ölçülmesi. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, bayılma ve bacaklarda şişlik değerlendirme gerektiren başlıca yakınmalardır. Yakınması olmayan kişide ise tansiyon, kan yağları ve kan şekeri ölçülmediği sürece bilinmez.

Yakınması olan kişide

Aşağıdaki başlıklar kardiyoloji değerlendirmesi gerektiren yakınmalardır. Hiçbiri tek başına kalp hastalığı anlamına gelmez, ancak hiçbiri kendiliğinden geçmesi beklenerek de izlenmez.

Göğüs ağrısı. Baskı, sıkışma ya da ağırlık biçiminde tarif edilen ve eforla ortaya çıkan yakınma öncelik taşır. Ayırt edici ölçütler göğüs ağrısı sayfasında verilmiştir.

Nefes darlığı. Daha önce rahat çıkılan merdivende soluğun yetmemesi anlamlı bir değişikliktir. Değerlendirme sırası nefes darlığı sayfasındadır.

Çarpıntı. Kalp atımının hızlı, düzensiz ya da rahatsız edici biçimde duyulması incelenir. Ayrıntısı çarpıntı sayfasında anlatılmıştır.

Bayılma. Özellikle efor sırasında ya da oturur durumda gelişen bayılma geciktirilmeden değerlendirilir; ayrıntısı bayılma sayfasındadır.

Bacaklarda şişlik ve kilo artışı. Günler içinde gelişen şişlik sıvı birikimini düşündürür.

Efor kapasitesinde düşüş. Yakınma ağrı biçiminde olmayabilir; yalnız yorulmanın erken başlaması da bulgudur.

Yakınması olmayan kişide

Değerlendirmenin ikinci yolu yakınmayla ilgili değildir. Tansiyon yüksekliği, kolesterol yüksekliği ve kan şekeri yüksekliği uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir; ölçülmedikleri sürece de bilinmezler.

Bu nedenle kırk yaşından sonra düzenli aralıklarla temel değerlendirme önerilir. İlk basamak karmaşık değildir: muayene, tansiyon ölçümü, kan yağları, kan şekeri ve elektrokardiyografi. Yakınması olmayan kişide bu düzenin nasıl kurulduğu kardiyolojik check-up sayfasında anlatılmıştır.

Aralık kişiye göre değişir. Risk etkeni bulunmayan kişide birkaç yılda bir yapılan değerlendirme yeterli olabilirken, tansiyon ya da kolesterol yüksekliği bulunanlarda aralık kısalır.

Aile öyküsü varsa yaş öne alınır

Birinci derece yakınlarında erkeklerde elli beş, kadınlarda altmış beş yaşından önce kalp krizi görülen kişilerde değerlendirme yakınma beklenmeden yapılır. Aynı kural, ailesinde çok yüksek kolesterol değeri saptanmış kişiler için de geçerlidir.

Ailede erken yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsü varsa değerlendirme ayrıca genişletilir. Bu durumda yalnız damar riski değil, kalbin yapısı ve elektrik düzeni de incelenir.

Başka hastalığı olanlarda

Aşağıdaki başlıklar kardiyoloji izlemini doğrudan ilgilendirir:

1. Şeker hastalığı. Göğüs ağrısı bu grupta silik seyredebilir; bu nedenle izlem yakınmaya bırakılmaz.
2. Böbrek hastalığı. Damar riski ve tansiyon izlemi birlikte yürütülür.
3. Tiroit bozuklukları. Ritim üzerinde doğrudan etkileri vardır.
4. Uykuda solunum durması. Tansiyon yüksekliği ve ritim bozukluğu ile birlikte görülebilir.
5. Romatizmal hastalıklar. Uzun süreli iltihabi süreçler damar riskini artırır.
6. Kanser tedavisi görenler. Bazı tedavilerin kalp üzerinde etkisi izlenir.

Belirli durumlarda istenen değerlendirmeler

Yakınmadan bağımsız olarak, belirli durumlarda kardiyoloji değerlendirmesi ayrıca istenir:

• Ameliyat öncesi. Gereklilik ameliyatın türüne ve kişinin risk profiline göre belirlenir; süreç ameliyat öncesi kardiyolojik değerlendirme sayfasında anlatılmıştır.
• Gebelik planlanırken ve gebelik sırasında. Bilinen kalp hastalığı bulunan kadınlarda izlem gebelikte kardiyolojik değerlendirme sayfasındadır.
• Spora başlarken. Yarışma düzeyinde spor yapanlarda düzen spor öncesi kalp değerlendirmesi sayfasında ele alınmıştır.
• Rapor gerektiğinde. İşe giriş, ehliyet ya da kurum başvuruları için istenen belgenin içeriği kalp raporu sayfasındadır.

Randevuya hazırlık değerlendirmenin bir parçasıdır

Muayenenin verimi büyük ölçüde getirilen bilgiye bağlıdır. Yanınızda ilaç listeniz, varsa ev tansiyon ölçüm kayıtlarınız ve önceki tetkik çıktılarınız bulunsun.

Yakınmanızı da yazılı getirin: ne zaman başladı, ne kadar sürüyor, neyle artıyor ve neyle geçiyor. Hazırlığın ayrıntısı kardiyoloji muayenesine hazırlık rehberinde anlatılmıştır.

Ne zaman hemen başvurulur?

Buraya kadar anlatılanlar planlı başvuru içindir. Aşağıdaki bulgular varsa randevu beklenmez; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun:

• Yirmi dakikadan uzun süren göğüs baskısı ya da sıkışması
• Kola, çeneye, sırta yayılan rahatsızlıkla birlikte soğuk terleme
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Bayılma ya da bilinç bulanıklığı
• Durmayan ve çok hızlı seyreden çarpıntı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı

Kendi aracınızla hastaneye gitmeye çalışmayın; ambulansta değerlendirme yolda başlar. Acil olmayan bir başvuru için elinizdeki kayıtlarla iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.