Kalp Hastalıklarında Doğru Bilinen Yanlışlar

Kalp sağlığıyla ilgili yaygın inanışların bir bölümü yanlıştır ve kimi zaman başvurunun gecikmesine yol açar. Genç yaşta kalp krizi görülebilir, göğüs ağrısı olmadan da krizi geçirmek olasıdır, kolesterol ve tansiyon ilaçları bağımlılık yapmaz. Doğru yaklaşım tek bir değere değil, toplam risk profiline bakmaktır.

"Kalp krizi ileri yaşın işi"

En sık karşılaşılan yanlış budur ve en çok gecikmeye yol açan da budur. Yaş riski artıran etkenlerden biridir, ancak tek etken değildir.

Otuzlu ve kırklı yaşlarda görülen krizlerin arkasında genellikle birkaç başlık birlikte bulunur. Sigara kullanımı, denetim altında olmayan şeker hastalığı, kalıtsal kan yağı bozuklukları, tansiyon yüksekliği ve ailede erken yaşta görülmüş kalp hastalığı öyküsü bu listede yer alır.

Bu nedenle "ben gencim" cümlesi bir güvence değildir. Hangi bulguların krizi düşündürdüğü ve ilk dakikalarda ne yapılacağı kalp krizinin belirtileri sayfasında anlatılmıştır.

"Göğüs ağrısı yoksa kalp değildir"

Klasik tablo göğsün ortasında baskı ve sıkışma duyusudur. Ancak krizlerin bir bölümü bu tabloyu hiç göstermez.

Özellikle şeker hastalarında, ileri yaştakilerde ve kadınlarda yakınma farklı biçimde ortaya çıkabilir: nefes darlığı, bulantı, soğuk terleme, belirgin halsizlik, sırta ya da çeneye vuran bir rahatsızlık. Kimi kişide tablo yalnız efor sırasında ortaya çıkan bir yorgunluk olarak kalır.

Bunun tersi de doğrudur: her göğüs ağrısı kalpten gelmez. Kas-iskelet kaynaklı ağrılar, mide sorunları, akciğer hastalıkları ve kaygı aynı bölgede yakınma yapar. Ayırt eden özellikler göğüs ağrısında ayırt edici ölçütler sayfasında toplanmıştır.

Belirti vermeyen ya da hafif seyredip fark edilmeyen krizler de vardır. Bu tablonun nasıl anlaşıldığı belirtisiz seyreden kalp krizi yazısında ele alınmıştır.

"Kolesterol ilacı bağımlılık yapar"

Bu inanış, ilacın kesilmesinden sonra değerlerin yeniden yükselmesi gözleminden doğar. Oysa yükselme bağımlılık değildir; hastalığın sürdüğünü gösterir.

Benzetme şöyle kurulabilir: gözlük takmayı bıraktığınızda görme bozukluğu geri döner, ancak kimse gözlüğün bağımlılık yaptığını söylemez. Kan yağı ilaçları da aynı biçimde çalışır.

İki ayrı soruyu karıştırmamak gerekir. Birincisi ilacın gerekip gerekmediği, ikincisi yan etki görülüp görülmediğidir. İkinci başlık varsa doğru adres hekimdir: doz, zamanlama ya da ilaç grubu değiştirilebilir. Değerlerin nasıl yorumlandığı kolesterol değerlerinin yorumu sayfasında anlatılmıştır.

"Tansiyon düştüyse ilaç biter"

Aynı mantık yanlışı tansiyonda da görülür. Ölçümlerin normale gelmesi ilacın işe yaradığını gösterir, hastalığın geçtiğini göstermez.

Kendi başına bırakılan tedaviden sonra tansiyon genellikle haftalar içinde eski düzeyine döner. Bu dönemde kişi kendini iyi hissettiği için yükselmeyi fark etmez; yüksek tansiyon çoğu zaman yakınma vermez.

Azaltma ya da kesme kararı yalnız hekim tarafından, ev ölçüm kayıtlarına bakılarak verilir. Hastalığın uzun dönemli gidişi ve izlem düzeni tansiyon hastalığının seyri sayfasında ele alınmıştır.

"Kendimi iyi hissediyorum, demek ki sorun yok"

Kalp hastalıklarının önemli bir bölümü sessiz ilerler. Tansiyon yüksekliği, kan yağı bozukluğu ve damar daralmasının erken dönemi genellikle yakınma vermez.

Bu durumda tek güvenilir yol ölçümdür. Hangi yaşta hangi ölçümün yapıldığı, aralıkların nasıl belirlendiği ve kimlerin daha sık izlendiği yakınması olmayanda tarama sayfasında anlatılmıştır.

Bunun tersi de geçerlidir: yakınma varsa ölçümün normal çıkması konuyu kapatmaz. Bazı tablolar yalnız efor sırasında ya da atak anında görülür.

Kısa kısa: sık duyulan diğer yanlışlar

1. "Zayıfım, kalp hastası olmam." Kilo riski etkiler, ancak kalıtsal kan yağı bozuklukları ve ailesel öykü zayıf kişilerde de bulunur.
2. "Spor yapıyorum, bana bir şey olmaz." Düzenli hareket riski azaltır, sıfırlamaz. Efor sırasında başlayan yakınma ayrıca değerlendirilir.
3. "Çarpıntı varsa kalp hastalığı var." Tiroit bozuklukları, kansızlık, uyku bozukluğu ve kaygı aynı duyuyu yapar.
4. "Tuzu bıraktım, tansiyon ilacına gerek kalmaz." Tuz kısıtı tedavinin parçasıdır, yerine geçmez.
5. "Bitkisel ürün doğaldır, zararsızdır." Bazı bitkisel ürünler kalp ilaçlarıyla etkileşir ve tansiyonu yükseltir.
6. "Aspirin herkese koruma sağlar." Kullanım kararı kişiye göre verilir ve kanama riski hesaba katılır. Ayrımın nasıl kurulduğu aspirin kullanım kararının nasıl verildiği yazısında anlatılmıştır.
7. "Kalp hastası hareket etmemeli." Uygun düzeyde düzenli hareket tedavinin parçasıdır; hareketsizlik yakınmayı artırır.
8. "Cihazım normal diyorsa sorun yok." Kişisel cihaz kayıtları bilgi verir, tanı koymaz.

Bu maddelerin ortak yanı aynıdır: hepsi genel bir kuralı kişiye özel bir karar yerine koyuyor.

Ne zaman hemen başvurulur?

Yanlış bilgilerin en ağır sonucu, acil bir tablonun ertelenmesidir. Aşağıdaki bulgular varsa 112'yi arayın, kendi aracınızla yola çıkmayın:

• Göğüste baskı, sıkışma ya da kola, çeneye, sırta yayılan rahatsızlık
• Dinlenmekle geçmeyen nefes darlığı
• Soğuk terleme ile birlikte belirgin halsizlik ve bulantı
• Bayılma ya da bayılacak gibi olma duyusu
• Durmayan ve çok hızlı seyreden çarpıntı
• Konuşmada bozulma, yüzde veya kolda ani güç kaybı

Bu bulgular yoksa doğru yaklaşım ölçümlerinizi ve raporlarınızı toplayıp randevu almaktır. Değerlendirme için iletişim sayfasındaki numarayı kullanabilirsiniz.